Luaän Tinh-Thaàn

Phaät-Giaùo

 

 

            Tröôùc khi caàm ngoøi vieát ñaëng luaän veà Tinh-Thaàn Phaät-Giaùo, toâi nghó tôùi nghó lui hoaøi, roài hoùa ra baät cöôøi, roài toäi cuõng töï mình toâi traøo phuùng laáy toâi raèng: OÀ chaø! Teân naày ñaây baây giôø baét chöôùc ai maø daùm luaän ñeán Tinh-Thaàn Phaät-Giaùo? Tu hoài naøo? Hoïc vôùi ai? Ñoïc saùch gì? Coù thuoäc kinh keä gì khoâng? Coù bieát aên chay tröôøng laø gì khoâng? Hay laø ñoïc côït-queït ba tôø nhöït-baùo Quoác-aâm roài cuõng daùm ngang ra vieát Tinh-Thaàn Phaät-Giaùo? Hay laø ñoïc moùt-maùy ít cuoán taïp-chí noùi vieäc chaán-chænh Phaät-hoïc roài cuõng ñaâm doïc ra ñaëng vieát Tinh-Thaàn Phaät-Giaùo nöõa? Hay laø nghe loùm nghe lieát gì maáy caâu saùo-ngöõ cuûa maáy chuù saõi laøm ñaùm ma chay, thí reá coâ-hoàn, thuyeát kinh thuyeát keä gì ñoù, roài cuõng ñaâm hoaøn ra noùi Tinh-Thaàn Phaät-Giaùo? Töï mình toâi cöôøi laáy toâi vaäy. Roài toâi cuõng töï mình toâi thöa laïi vôùi toâi, ñaëng toâi töï mình toâi giaûi chaøo toâi raèng: Quaû thaät vaäy, teân naày noù khoâng tu chuøa naøo, noù khoâng hoïc vôùi ai, noù khoâng bieát saùch Phaät laø gì, cuõng khoâng phaûi laø ñöùa dö giaû gì maø coù tieàn mua saùch Phaät cho noåi, maø daàu cho noù coù möôïn-moû cuûa ai ñaëng coi ñaëng ñoïc ñi nöûa, laø saùch Phaät khoâng phaûi reû-ruùng gì maø coi cho noãi vôùi söï doát naùt cuûa noù ñoù, noù cuõng khoâng bieát moät caâu kinh caâu keä naøo, laïi noù chaúng heà bieát aên chay aên laït laø chi, chaúng bieát aên luïc, aên thaäp laø sao heát thaûy, noù chæ bieát aên maøy aên xin tuøy hæ theo ñoà cuûa thieân haï boá thí maø thoâi, maø noù cuõng quaû thaät laø nhôø coù ñoïc ba caùi tôø nhöït trình Quoác-aâm, coi ba cuoán taïp-chí noùi veà Phaät-hoïc vaø noù nghe loùm ít caâu thuyeát-phaùp cuûa saõi laøm ma-chay ñoù, neân noù môùi bieát chuùt ít veà Tinh-Thaàn cuûa Phaät laø theå naøo, neân noù môùi vieát ra ñaây ñaëng cho anh em noù, nhöõng ngöôøi naøo cuõng laø böïc queâ muøa veà söï hoïc Phaät nhö noù vaäy, ñoïc coi cho giaûi muoän ñoù, vaø ñaëng noù ruû-ren anh em ñoàng böïc nhö noù, raùng söùc tìm kieám caùi Chôn-Lyù trong veû töï-nhieân cuûa mình thaáy, mình bieát theå naøo, ñaëng giuùp ñôõ laãn nhau veà phaàn Tinh-Thaàn, traùnh nhöõng ñieàu meâ tín maø thoâi, chôù noù naøo daùm so saùnh vieäc chöõ nghóa kinh keä chi vôùi böïc chôn-tu maø noù phoøng ngaïi. Coøn phaàn rieâng veà vieäc chöõ-nghóa kinh-keä aáy, thì daàu ai cuõng vaäy, cuõng phaûi ñeå rieâng phaàn aáy cho maáy böïc Hoøa-thöôïng Kieát-ma Giaùo-thoï cuûa nhaø chuøa giaûi cho noù nghe, chôù noù naøo daùm ñoäng ñeán ñoù maø phoøng lo. Xeùt vaäy ñöôïc roài, neân toäi lieàn caàm buùt maø haï xuoáng ñaëng vieát caùi vaán-ñeà Tinh-Thaàn Phaät-Giaùo naày ñaây vaäy.

 

OÂng Phaät laø oâng Phaät, chôù khoâng phaûi oâng Phaät laø oâng Thích-Ca, coøn oâng Thích-Ca laø oâng Thích-Ca, chôù khoâng phaûi oâng Thích-Ca laø oâng Phaät. Vì sao vaäy? Vì oâng Thích-Ca laø moät oâng sanh ñeû nhaø cuûa hoï Thích-Ca ñoù maø thoâi, coøn khoâng bieát laø maáy traêm oâng Thích-Ca khaùc nöõa, cuõng nhö Phaät cuõng coøn khoâng bieát laø maáy möôi traêm ngaøn muoân öùc trieäu oâng Phaät khaùc nöõa, töø ñôøi tröôùc ñaõ coù, ñôøi nay ñöông coù vaø ñôøi sau seõ coù nöõa. Vaäy ñuû roõ khoâng phaûi Thích-Ca laø oâng Phaät vaäy. Song le oâng Thích-Ca Taát-Ñaït-Ña ñoù laø moät ngöôøi cuûa ngöôøi Aán-Ñoä khi aáy toân xöng cho oâng ñöôïc caùi danh hieäu laø Phaät luùc oâng coøn ñöông soùng vaäy, neân môùi goïi oâng laø moät oâng Phaät ñöông ñôøi ñoù, vaäy ñuû hieåu roõ raèng oâng laø moät vò Phaät trong muoân ngaøn öùc trieäu caùc vò Phaät khaùc maø thoâi, Chôù khoân phaûi moät mình oââng goïi laø oâng Phaät ñöôïc. Song muoán bieát laøm sao maø oâng Thích-Ca Taát-Ñaït-Ña laïi ñöôïc ngöôøi toân laø Phaät-toå, cho ñeán ngaøy nay heå ai noùi tôùi tieáng Phaät thì cuõng chæ vaøo oâng maø noùi, thì phaûi hieåu raèng oâng laø moät ngöôøi khoâng coù taùnh meâ-tín nhö ai vaäy; oâng laø moät ngöôøi Giaùc-ngoä tröôùc heát trong xöù Aán-Ñoä vaäy. Heå ngöôøi Meâ-tín thì khoâng ñöôïc Giaùc-ngoä, daàu cho co tröôøng-trai khoå-haïnh ñôøi ñôøi kieáp kieáp ñi nöõa, thì chuùng sanh cuõng hoaøn chuùng sanh; luaân-hoài cuõng vaãn luaân-hoài, coøn ngöôøi Giaùc-ngoä thì chaúng heà Meâ-tín, daàu ai cho aên chi thì aên naáy, röôïu thòt cuõng khoâng ngaïi, maøø trong moät thôøi-gian vaén voõi, Phaät cuõng laø thaønh Phaät maø thoâi. Xeùt laáy oâng Thích-Ca Taát-Ñaït-Ña ñoù thì ñuû laøm göông cho ai laø ngöôøi muoán thoaùt kieáp chuùng sanh ñaëng thaønh Phaät thì phaûi coi laáy ñoù ñaëng baét-chöôùc maø söûa mình theo caùch cuûa oâng vaø söûa taâm, söûa taùnh, söûa yù, söûa chí cuûa mình ñaëng noi theo nghò-löïc cuûa oâng, thì mình aét ñöôïc nhö oâng chaúng sai. Chuùng ta ñaõ nhöùt taâm Tín-ngöôõng theo Phaät Thích-Ca roài, laø vì heå chuùng ta môû mieäng ra thì toân Ngaøi laøm Boån-sö, vaäy thì chuùng ta haõy cöù nhöùt taâm maø tín-ngöôõng theo Ngaøi, theo nhöõng lôøi daïy naøo maø phaùt töø nôi cöûa mieäng Ngaøi ñaëng chuùng ta laøm theo, töôûng chôù neân Meâ-tín theo lôøi daïy cuûa Phaät naøo khaùc hôn Ngaøi nöõa.

 

Nay toâi luaän qua Tinh-Thaàn Phaät-Giaùo ñay, thì toâi vaãn ruùt taéc qua nhöõng lôøi cuûa Ngaøi noùi maø toâi ñeå yù xeùt tôùi, bieát chaéc raèng lôøi aáy laø lôøi cuûa Ngaøi ñaëng luaän thoâi, ngoøi ra nhöõng lôøi noùi naøo, hay nhöõng vieäc chi khoù tin ñöôïc, thì toäi khoâng chòu Meâ-tín theo ai heát thaûy. Lôøi toâi seõ luaän ñaây, laø toâi duøng tinh-löïc cuûa toâi maø toâi luaän; toâi moät cöù do nôi Löông-Taâm toâi choïn nhöõng ñieàu chi coù yù nghóa saâu xa tron vieäc hoïc Phaät, yù nghóa saâu xa maø khoâng phaûi laø vieäc huyeãn-hoaëc laøm cho ngöôøi phaûi Meâ-tín, nhöõng yù nghóa aáy toâi bieát tôùi ñaâu thì toâi ñem ra ñaëng baøn giaûi laäp luaän theo sôû kieán sôû vaên cuûa toâi maø thoâi, chaúng troäm theo yù-kieán cuûa ai, chaúng duøng lôøi saùo-ngöõ cuûa ai ñaëng phuï hoïa theo, daàu coù truøng nhaèm nhöõng lôøi noùi naøo cuûa böïc cao-kieán ñaõ luaän ñeán roài, thì aáy laø phöôùc söï may maén cuûa toâi baøn truùng ñoù, coøn neáu coù lôøi naøo traùi haún vôùi yù-kieán cuûa chö-toân ñoäc-giaû, thì xin mieång chaáp cho toâi vaø cuõng xin pheâ bình vaøo ñaëng vaïch ñöôøng chæ ngoõ cho nhau, cho roõ thaáu Chôn-Lyù, ngoõ haàu ñoàng böôùc ñeán coõi Tinh-Thaàn cuûa nhaø hoï Thích vaäy.

 

Xeùt trong lôøi noùi cuûa Töù-Ñaïi Thaùnh-Nhôn (Nho, Ñaïo, Thích vaø Gia-Toâ) daïy ñôøi, thì chænh coù moät mình lôøi cuûa Khoång-Phu-Töû daïy laø deã hieåu deã nghe maø thoâi, vì laø lôøi cuûa Ngaøi noùi ñeàu laø söï hieän taïi tröôùc maét, ai nghe cuõng ñeàu roõ ñöôïc, song khoù laø khoù coù moät ñieàu, laø khoân ai chòu laøm theo cho gioáng lôøi Ngaøi daïy maø thoâi; coøn nhöõng lôøi cuûa ba vò Giaùo-chuû kia daïy thì ñeàu laø thaät khoù hieåu, vì nhöõng lôøi cuûa ba vò aáy daïy, phaàn nhieàu ñeàu laø lôøi Noùi-Boùng, ai coù ñeå yù traàm ngaâm ñaëng chính xeùt, thì hoaëc may thaáy hieåu ñöôïc ít nhieàu cuøng chaêng, neáu chaúng coù ñeå yù caån-thaän maø xeùt ñeán, cöù nghe suoâng qua, thì toâi chaéc chaúng heà khi naøo roõ ñöôïc caùi Chôn-töôùng cuûa lôøi cuûa Ba vò aáy. Caùi Chôn-töôùng cuûa lôøi noùi ñaõ chaúng thaáy ñöôïc, thì coøn troâng chi maø hieåu ñöôïc ñeán caùi Chôn-Lyù? Bôûi vaäy neân môùi coù sanh ra nhieàu Chi nhieàu Phaùi, laø taïi vaäy ñoù.

 

Baøi naày ngaøy nay, ñaõ goïi raèng laø Luaän veà Tinh-Thaàn cuûa Phaät-Giaùo thì toâi vaãn xin tìm kieám nôi Muïc Tinh-Thaàn cuûa Ñöùc Thích-Ca maø thoâi, coøn nhöõng söï chi ngoaøi Muïc Tinh-Thaàn cuûa Phaät Thích thì toâi xin kænh troïng nhöõng saùch vôû ñaõ coù, nhöõng truyeän-thuyeát ñaõ laøm, nhöõng kinh taïng ñaõ saün, cuøng laø nhöõng phim boùng ñaõ chôùp, nhöõng tuoàng haùt ñaõ dieãn, nhöõng baøi cuûa caùc vò chuû-buùt nhöït-baùo ñaõ ñaêng, nhöõng lôøi cuûa caùc vò Hoøa-thöôïng chôn-sö ñaõ giaûng toâi kính troïng nhö vaäy, ñaëng ñeå laøm taøi-lieäu, maø khaûo-saùt veà sau chôù toâi chaúng daùm Noái-Ñieâu moät maûy.

 

Baøi luaän naày, toâi phaân ra nhieàu chöông, moãi chöông coù nhieàu ñoaïn, chöa bieát ñeán ñaâu laø cuøng, vaäy baét ñaàu toâi cuõng xin luaän sô chöông cuûa Ngaøi giaùng sanh.

 

 

 

Chöông I

 

Luaän veà söï-tích Boà-Taùt tröôùc khi giaùng sanh

 

Ñoaïn thöù Nhöùt.- Nghe nhöõng vò Tieàn-boái thuaät chuyeän laïi vaø thaáy moät vaøi cuoán saùch cuøng laø coù ñoïc moät ñoâi ñoaïn kinh ghi cheùp raèng: Ñöùc Thích-Ca Maâu-Ni thaønh ñöôïc böïc Phaät kieáp naày, nhôø Ngaøi ñaõ tu haønh maáy traêm ngaøn kieáp tröôùc vaø cuõng ñaõ ñaéc ñaïo vaø cuõng ñaõ ñeán ñöôïc böïc Boá-Taùt maáy kieáp tröôùc roài. Tröôùc khi Ngaøi giaùng sanh vaøo cöûa hoï Thích-Ca ñaây, thì Ngaøi laø moät vò Boà-Taùt ôû taïi coõi Ñaâu-Suaát-Thieân, coù Phaät Ñænh-quang chæ baûo cho Ngaøi raèng: coøn phaûi giaùng theá moät laàn nöõa, ñaëng lo cöùu ñoä chuùng sanh cho giaûi thoaùt caùc ñieàu tai naïn. Khi naøo ñaõ ñöôïc maõn kieáp aáy roài, thì môùi ñöôïc thaønh Phaät.

 

Ñoaïn thöù Hai.- Ngaøi töï xeùt bieát mình coøn coù moät kieáp Nhôn-duyeân lo cöùu theá raát lôùn lao nhö vaäy, neân Ngaøi haèng lo choïn moät nôi naøo ôû theá-gian maø coù Nhôn-duyeân veà phaàn xaùc thòt vôùi Ngaøi, nghóa laø Ngaøi choïn nôi naøo ôû Theá-haï naày, maø laø moät ñoâi vôï choàng naøo coù Chí-taâm moä Ñaïo, coù daãy ñaày phöôùc ñöùc, thì Ngaøi môùi chòu ñaàu-thai vaøo cöûa nhaø aáy, ñaëng Ngaøi möôïn laáy caùi xaùc-thòt goïi raèng laø Con cuûa Nhaø aáy, ñaëng Ngaøi coù ñöôïc moät caùi xaùc thaân vaät chaát cuûa Theá-haï naày ñaëng coù theå ñi ñöùng noùi naêng, thì môùi coù theå Giaùc-Meâ Chuùng-Sanh ñöôïc.

 

Ñoaïn thöù Ba.- Khi Ngaøi ñaõõ choïn ñöôïc nhaø cuûa Vua Tònh-Phaïn hoï Thích-Ca nôi xöù Aán-Ñoä, laø nhaø vua raát coù Ñaïo-Döùc vöøa vôï vöøa choàng, ñaùng cho Ngaøi möôïn xaùc döïa laøm con, maø Ngaøi coøn phaûi ñôïi caùi Thôøi-giôø cuûa Ngaøi ñuùng phaûi kyø giaùng-theá thì Ngaøi môùi chòu giaùng sanh. Luùc Ngaøi xeùt ñuùng ngaøy giôø roài, thì Ngaøi môùi hoùa laøm moät ñieàm chieâm-bao cho Baø Ma-Gia phu-nhôn ngoù thaáy, trong luùc Baø ñöông nguû tröa. Ñieàm chieâm-bao aáy nhö vaày: "Coù moät ngöôøi ngoài treân löng moät Con Voi Traéng Saùu Ngaø, chung vaøo nôi söôøn phía tay maët cuûa Baø, Ngöôøi ngoài treân con voi naày thì laïi thaáy phía treân ngöôøi aáy coøn coù ba ngöôøi hoä theo, moät ngöôøi caàm caùi chaøy, moät ngöôøi caàm caùi baùnh xe vaø moät ngöôøi caàm moät xaâu chuoãi. Ñi theo maâáy ngöôøi naày laïi coøn coù nhieàu ngöôøi ñôøn ca xöôùng haùt tieâu-thieàu nhaïc troåi nghe raát eâm tai.

 

Lôøi luaän: Nhöõng vieäc cuûa Boà-taùt tröôùc khi giaùng sanh xuoáng traàn theá, theo saùch vôû kinh-keä thì noùi chaúng bieát laø bao nhieâu söï huyeàn-bí, choã noùi nhieàu, choã noùi ít, theâm-theâm bôùt bôùt, khoâng bieát cuoán naøo laøm chaéc laøm thieät, vì nhöõng söï aáy ñeàu laø nhöõng söï khi Boà-taùt coøn ôû treân Trôøi, maø laø khoâng bieát laø maáy möôi muoân kieáp ôû treân Trôøi nhö vaäy, ngaøy thaùng naêm naøo ôû ñaâu, noùi cuõng khoâng coù thöù-töï, bieát ñaâu laø chôn, ñaâu laø giaû, maø nhöõng kieáp nhö vaäy, hoûi thöû laïi coi maáy oâng vieát kinh vieát saùch ñoù laøm sao maø bieát ñöôïc maø cheùp ra ñoù. Maø coøn ngöôøi naøo noùi laïi ñoù laøm sao bieát maø noùi cho ngöôøi cheùp? Song le heå phaøm ngöôøi ñaõ co chí tìm Chôn-Lyù cuûa moät vaät chi, thì phaûi phaên phaûi tìm cho thaáu ñaùo, thì môùi roõ thaáu ñöôïc caùi söï Thaät cuûa trong söï Vaät aáy cho. Vì vaäy neân toâi ñaây, daùm baïo gan boû heát nhöõng chuyeän gì hoang ñaøng qua ñi, khoââng xeùt ñeán, khoân luaän ñeán, chæ toùm taéc laïi coù ba ñoaïn nhö toâi ñaõ löôïc keå ra tröôùc ñaây, ñaëng ñeå yùù maø luaän cho ra caùi Tinh-Thaàn cuûa Phaät, luùc Boà-taùt coøn ñöông ôû caûnh Chö-Thieân.

 

Ñaõ raèng Boà-taùt ôû coõi Ñaâu-Suaát-Thieân thì ñaõ coù nghe Phaät Ñænh-quang daïy coøn phaûi taùi-sanh giaùng theá laïi moät laàn nöõa ñaëng giaùc meâ cho chuùng-sanh, roài môùi ñöôïc thaønh Phaät. Vaäy nay ta xeùt coi caûnh Ñaâu-Suaát-Thieân ôû ñaâu? Phaät Ñænh-quang laø Phaät gì?

 

Ñaâu-Suaát-Thieân laø moät coõi trôøi trong saùu coõi Duïc-giaùi; tieáng Phaïn keâu laø "Tucita", Taøu dòch laø Ñaâu-Suaát, nghóa laø Heát söï Tham Muoán, bieát ñuû muøi ñôøi roài. Böïc naøo trong loøng bieát möøng cho mình raèng muøi ñôøi ñaõ ñuû, khoâng coøn söï tham söï muoán chi nöõa, bieát ñöôïc vaäy neân bieát thoâi, maø laïi möøng, laïi vui, thì böïc aáy ñöôïc Soáng ôû coõi Ñau-Suaát-Thieân vaäy. Trong saùu coõi Duïc-giaùi, thì coõi naày nhaèm coõi thöù tö, noù ôû giöõa coõi Daï-Ma-Thieân vaø coõi Laïc-Hoùa-Thieân.

 

Phaät-giaùo chia Trôøi ra laøm ba coõi:

         

1- Duïc-giaùi: coõi tham muoán;

2- Saéc-giaùi: coõi vaät-chaát;

3- Voâ-Saéc-giaùi: coõi khoâng Duïc maø cuõng khoâng Saéc, duy coøn coù moät caùi Thöùc-Taâm maø thoâi.

 

1.     Coõi Duïc-giaùi laø choã chöùa nhöõng loøng Tham Muoán. Trong söï tham-muoán aáy coù hai vieäc troïng hôn heát laø Tham Daâm vaø Tham Aên. Caùi Daâm-duïc vaø Thöïc-duïc aáy noù ñeàu nguï ôû trong caùi Tình neân nhöõng söï meâ luyeán veà Tình thì ñeàu thuoäc veà coõi Duïc-giaùi. Coõi naày treân thì goàm caû coõi Luïc-duïc caùc töøng trôøi; giöõa goàm caû Töù-Ñaïi Boä-Chaâu; döôùi ñeán taän nôi choã thaäp baùt taèng Voâ-giaùn Ñòa-Nguïc.

 

2.     Coõi Saéc-giaùi laø choå chöùa nhöõng ñoà coù hình chaát nhö thaân-theå cuûa muoân loaøi ôû theá-gian, nhö laâu-ñaøi phoá-xaù, nhaø cöûa, nhö ñaát- nöôùc caây coû, nhö traân-chaâu böûu-vaät. Noùi toùm laïi laø nhöõng ñoà vaät-chaát höõu-hình naøo raát tinh-xaûo thì ñeàu thuoäc veà coõi Saéc-Giaùi; maø trong nhöõng vaät aáy, loaøi ngöôøi laø ñöùng vaøo böïc Hình- Chaát thöù nhöùt. Coõi naày coù choã chia laøm 16, hoaëc 17, hoaëc 18 töøng, laø tuøy theo böïc ngöôøi thieàn-ñònh cao thaáp theá naøo, maø ñeàu nguï vaøo trong boán caáp.

 

3.     Coõi Voâ-Saéc-Giaùi laø coõi khoâng moät hình chaát chi maø cuõng khoâng coù maøu saéc chi heát. Duy coøn coù moät caùi Thöùc-Taâm laø caùi Taâm bieát phaân-bieät ñaëng truï nôi caùch Thieàn-ñònh raát cao-thaâm vi-dieäu maø thoâi. Coõi naày laø coõi khoâng coù hình-chaát maø cuõng khoâng coù maøu saéc chi nöõa roài, neân caùi choã cuûa noù laø choã naøo cuõng khoâng nhöùt-ñònh ñöôïc, chæ bieát noù laø coù boán lôùp hoaëc laø boán töøng, goïi laø Töù-khoâng-thieân.

 

          Ba coõi naày deàu laø choã theá-giaùi cuûa keû phaøm-phu buoäc phaûi tôùi-lui lai-vaûng hoaøi hoaøi, vì coù vaäy neân ñôøi môùi goïi laø Soáng Cheát ñoù. Tuy raèng Ba coõi, song noù vaãn thieät laø Saùu, vì ba coõi thì ôû taïi theá-gian ñaây, treân maët ñaát naày ñaây, goïi la coõi Döông-traàn naày, ñaëng Soáng maø Gôûi caùi xaùc thaân naày, ñaëng lo tu-haønh maø boài-ñaáp caùi thieän-caên cuûa mình, phoøng khi nôi ba coõi nôi Hö-Khoâng kia. Nôi Ba coõi Hö-Khoâng thaät laø xöù-sôû cuûa ta ñoù, vì Tinh-thaàn goác ôû ñoù. Ngöôûi luùc Soáng Gôûi ôû Döông-traàn naày, nhaø Phaät goïi laø choán Ñòa-cö tieáng Phaïn goïi laø Bhauma, tu-haønh cho vöõng, thieàn-ñònh cho ñaøy coâng-phu, ñeán khi Thaùc Veà nôi queâ xöa caûnh cuõ cuaû mình laø Hö-khoâng-cö, tieáng Phaïn goïi laø Antarikvavasina; veà nôi ñoù ñöôïc roài, thì hoaëc laø ñöôïc taán-hoùa theâm ñaëng leân ñeán coõi khaùc, coù leõ ñöôïc thong-thaû hôn; nhöùt laø ñöôïc veà deán coõi Voâ-saéc-giaùi; neáu chaúng ñöôïc vaäy, thì suït xuoáng Voâ-giaùn Ñòa-nguïc.

 

          Luoân dòp toâi cuõng xin bieân luoân maáy töøng trôøi ôû nôi Ba coõi aáy cho ñoäc-giaû xem qua cho bieát teân, phoøng sau coù choã noùi ñaëng khaûo-cöùu cho tieän. Ñaây laø toâi bieân teân ba coõi thuoäc veà Tinh-thaàn, nôi Hö-Khoâng-Cö maø thoâi, coøn ba coõi thuoäc veà vaät-chaát nôi Ñòa-Cö, thì laø treân maët traùi ñòa-caàu naày ñaây, chôù khoân ñaâu khaùc, vì vaäy neân treân choán Ñòa-Cö naày goïi laø Nhôn-giaùi, goàm ñuû caû caùc Hình-Theå Hình-Chaát cuûa ba böïc ôû Hö-Khoâng-Cö vaø nôi Voâ-giaùn Ñòa-Nguïc möôïn choã daëng gôûi caùi xaùc thaân, ñaëng tu thaân söûa loåi hay laø troàng theâm phöôùc ñöùc thì tuøy duyeân cuûa moãi ngöôøi gaëp caûnh ngoä.

 

          Döôùi ñaây, toâi toùm taét theo kinh saùch Phaät ñaëng giaûi nghóa söï saép-ñaët Ba coõi theå naøo, coøn phaàn Tín ngöôõng cuøng khoâng laø phaàn töï-do cuûa Chö Toân ñoù, khoâng ai coù quyeàn baûo hay laø eùp ai tin hay laø khoâng tin ñöôïc.

 

          Muoán roõ caùch Trieát-lyù nhaø Phaät saép-ñaët maáy coõi Trôøi, thì phaûi nôi hoøn nuùi Tu Di Sôn laøm Trung taâm ñieåm thì môùi phaân tích ra ñöôïc, song Söï Lyù cuûa hoøn nuùi naày taû ra khoâng phaûi moät ñoâi tröông giaáy gì maø taû cho heát, vaäy xin ñeå chòu laïi ñoù, khi naøo seõ giaûi rieâng phaàn cuûa noù.Hoøn nuùi Tu Di ñaây, tieáng Phaïn goïi laø Sumeru, Taøu coù choã cuõng keâu laø Toâ Meâ Lö, nghóa laø raát cao, raát saùng, ôû döôùi chôn noù coù caùi Phong-Luaân (baùnh xe Gioù), ôû treân thì coù Thuûy-Luaân (baùnh xe Nöôùc), ôû treân choùt coù Kim-Luaân hay laø Ñòa-Luaân (baùnh xe Ñaát) v.v. xin kieáu laïi ñoù, ñeå chôø khi khaùc, ñaây toâi xin keå qua Ba coõi Trôøi (Tam Giaùi).

 

I.                 – Duïc-giaùi - Luïc-Duïc-Thieân – Kaêmadhatu

 

(Tröôùc khi keå teân 30 töøng Trôøi nôi Ba coõi, toâi xin nhaéc laïi cho Chö Toân nhôù raèng Ba coõi seõ keå teân ra sau ñaây ñeàu laø teân nhöõng töøng thuoäc veà thieâng-lieâng ôû treân Hö-Khoâng-Cö (Antariksavasina) maø thoâi. Coøn phaàn Ñòa-Cö (Bhauma) cuõng laø ba coõi aáy song noù thuoäc veà phaàn Hình-chaát, thì ñeàu laø ngöôøi ôû nôi treân maët traùi Ñòa caàu naày laø Nhôn loaïi chuùng ta ñaây.)

 

Coõi Trôøi naày coù saùu töøng hay laø saùu lôùùp, neân keâu laø Luïc-Truøng-Thieân, noù ñeà thuoäc veà phaàm Tham duïc neân cuõng keâu laø Luïc-Duïc-Thieân.

 

1.     Töù Vöông Thieân.

          Töøng naày coù Boán vò Thieân Vöông ôû cai trò. Boán vò Thieân Vöông naày ñeàu laø haøng Ngoaïi Töôùng cuûa vua Ñeá Thích, ôû traán giöõ nöûa chöøng nuùi Tu-Di-Sôn; choã aáy coù moät hoøn nuùi keâu laø Do Kieän Ñaø La (Yugamdhara). Hoøn nuùi naày coù boán caùi choùt, boán choùt nuùi aáy laø choã ôû cuûa Boán vò Thieân Vöông ñoù vaäy. Choã naày laø choã töøng Trôøi thaáp hôn heát, baéc töø maët ñaát keå leân töøng trôøi naày goïi laø töøng trôøi thöù nhöùt ñoù. Boán vò Thieân Vöông ñoù cuõng keâu laø Hoä Theá Töï Thieân Vöong; coøn töøng trôøi ñoù keâu laø Töù Thieân Vöông Thieân (Caõturmaõhajakaõdikaõ). Töøng naày cuõng chia laøm boán höôùng vaäy, vì boán choùt nuùi Do Kieän Ñaø La moïc theo boán höôùng trôøi:

 

-         Phía Ñoâng laø Trì Quoác Thieân Vöông ôû (hoaëc keâu laø Trò quoác, Phaïn keâu laø Dhritaraõstra). Vò naày chuyeân lo veà vieäc caàm moái gieàng cai trò vaø uûng-hoä giöõ-gìn cho nöôùc, neân ôû trong ñoäng baèng Vaøng roøng cuûa nuùi Tu-Di.

-         Phía Nam thì laø choã cuûa Taêng Tröôûng Thieân Vöông ôû (Virudhaka), ñeå chuyeân lo ngöôøi trong nöôùc tu-haønh cho ñöôïc Thieän caên taán phaùt, caøng ngaøy caøng theâm lôùn leân, neân ôû trong ñoäng baèng Löu ly cuûa nuùi Tu-Di.

-         Phía Taây phaàn cuûa Quaõn Muïc Thieân Vöông (Virupakasa), duøng söùc Thieân nhaõn thanh tònh ñaëng xem xeùt vaø uûng-hoä cho troïn coõi Dieâm Phuø Ñeà, neân ôû taïi ñoäng baèng Baïc traéng cuûa nuùi Tu-Di.

-         Phía Baéc laø choã cuûa Ña Vaên Thieân Vöông ôû (Dhanada hay laø Vaisramana). Vò naày phöôùc ñöùc lôùn laém, danh vang caû thieân-haï boán phöông, neân ôû trong doäng baèng Thuûy tinh cuûa nuùi Tu-Di.

 

2.     Ñieâu Lôïi Thieân – hay Tam-Thaäp-Tam Thieân - (Trayastrimsa)

 

          Töøng trôøi naày laø töøng thöù hai ôû treân choùt nuùi Tu-Di-Sôn, treân cao hôn coõi Dieâm-Phuø-Ñeà. Ngöôøi ôû böïc trôøi naày cuõng coøn coù tình-duïc, nhö ngöôøi ôû theá-gian vaäy. Töøng naày chòu aùnh choùi cuûa maët nhöït khaùc haún vôùi theá-gian; moät ngaøy moät ñeâm taïi ñaây laø 100 naêm cuûa theá-haï; ngöôøi coõi naày soáng laâu ñeán ngaøn tuoåi. Choã naày thuoäc veà phaàn cai-quaûn cuûa vua Ñeá-Thích (Sakra-devenam-Indra). Vua ôû nôi thaønh Hyû-Kieán, cuõng coù choã goïi raèng Thieän-Kieán (bôûi chöõ Taøu vieát chöõ Hyû laø möøng va chöõ Thieän laø laønh, hai chöõ tuøng-tòm vôùi nhau, khaùc chuùt ít, neân baûn thì in chöõ Hyû, baûn thì in chöõ Thieän, tam sao thaát boån, neân chöa bieát chaéc laø Hyû hay Thieän). Söï-tích cuûa vua Ñeá-Thích laém choã ly-kyø, sau coù luùc raûnh, toâi seõ taû ra cho caùc baïn xem.

 

          Töøng Ñieâu-Lôïi-Thieân ñaây, cuõng keâu laø Tam-Thaäp-Tam Thieân, vì coõi naày coù 33 töøng trôøi, danh hieäu khaùc nhau.

Töøng Hyû-Kieán-Thieân ôû giöõa laø choã vua Ñeá-Thích ngöï.

Ñoâng, taây, nam, baéc, moãi höôùng ñeàu coù taùm töøng khaùc nhau, coïng laïi laø 32 töøng, hieäp vôùi töøng Hyû-Kieán la 33, ñeàu chung phaàn vua Ñeá-Thích thoáng ngöï. Ba möôi hai töøng kia laø:

1.     Thieän-phaùp-ñöôøng-thieân,

2.     Sôn-phong-thieân,

3.     Sôn-ñaûnh-thieân,

4.     Baùt-hoaèng-tha-thieân,

5.     Cu-tra-thieân,

6.     Taïp-ñieän-thieân,

7.     Hoan-hyû-vieân-thieân,

8.     Quang-minh-thieân

9.     Ba-lôïi-gia-ña-thieân,

10. Ly-hieåm-ngaïn-thieân,

11. Coác-nhai-ngaïn-thieân,

12. Ma-ni-hình-thieân,

13. Thi-haønh-thieân,

14. Kim-ñieän-thieân,

15. Maïng-hình-thieân,

16. Nhu-nhuyeãn-thieân,

17. Taïp-trang-nghieâm-thieân,

18. Nhö-yù-thieân,

19. Vi-teá-haønh-thieân,

20. Ca-aâm-hyû-laïc-thieân,

21. Oai-ñöùc-luaân-thieân,

22. Nhöït-haønh-thieân,

23. Dieâm-ma-na-sa-la-thieân,

24. Lieâng-haønh-thieân,

25. Aûnh-chieáu-thieân,

26. Trí-hueä-haønh-thieân,

27. Chuùng-phaân-thieân,

28. Maïng-ñaø-la-thieân,

29. Thöôïng-haønh-thieân,

30. Oai-ñöùc-nhan-thieân,

31. Oai-ñöùc-dieäm-luaân quan-thieân,

32. Thanh-tònh-thieân.

33. Hieäp vôùi Hyû-kieán-thieân, laø 33 töøng trôøi nôi coõi Ñieâu-lôïi-thieân. (Phaän söï haønh vi cuûa 33 coõi trôøi naày, xin ñeå baøi khaùc toâi seõ giaûi töôøng, vì ñaây chaúng phaûi choã luaän veà vieäc aáy.) – Söï saép-ñaët 33 töøng trôøi naày khaùc haún vôùi söï saép-ñaët trong boä Tam-Töï-Kinh, vì sao vaäy, sau toâi seõ giaûi raønh theâm.

 

3.     Tu-Daï-Ma-Thieân – hay Dieäu-Thieän-Thieân - (Yaõma hay laø Suyaõma)

          Chöõ Tu nghóa laø kheùo, hay, gioûi, toát. Chöõ Daï-ma nghóa laø Thôøi-giôø. Coõi trôøi naày khaùc haún vôùi coõi trôøi Ñieâu-Lôïi-Thieân. Nôi coõi naày khoâng saùng, khoâng toái, khoâng ngaøy, khoâng ñeâm, nhö ôû coõi thöù nhì hay laø coõi Traàn vaäy, vì ôû ñaây maët nhöït khoâng soi thaáu ñeán. Coõi naày vaãn saùng-suûa töôi toát hoaøi, ngaøy nhö ñeâm, ñeâm nhö ngaøy, khoâng phaân bieät chi heát, ngöôøi ôû ñoù vaãn coi caùi Thöùc Hoa n ôû hay laø Hoa kheùp laïi, ñaëng chia thôøi-giôø maø thoâi. Ñaõ khoân phaûi laø thôøi-giôø cuûa theá-gian nöõa, neân goïi la Tu-Daï-Ma, nghóa laø thôøi-giôø raát kheùo, raát ñeïp, raát toát, tuøy theo Thöùc Hoa ñoùng hay laø môû. Coõi naày laø coõi trôøi thöù ba ñoù, tuøy theo thôøi-giôø cuûa caùc thöù hoa maø vui-veû, neân cuõng goïi laø coõi tuøy theo thôøi-giôø maø chia ra söï khoaùi-laïc.

 

4.     Ñaâu-Suaát-Thieân – (Tusita)

 

          Tröôùc khi vaøo giaûi cung thöù tö naày, toâi xin giaûi sô-löôïc qua chuùt ít veà phaàn coõi Duïc. Vì coõi Trôøi naày coøn thuoäc veà coõi Luïc-Duïc, neân ngöôøi ôû coõi naày cuõng coøn Tham-Duïc vaäy, maø Duïc noù coù saùu phaàn, neân goïi laø Luïc-Duïc. Maø Thích-Ca Boà-Taùt tröôùc khi giaùng theá kyø choùt ñaëng laøm Phaät, thì Ngaøi vaãn ôû taïi coõi naày. Vì vaäy neân coõi naày ñaây, toâi phaûi ñeå taâm maø giaûi raønh hôn caùc coõi khaùc moät chuùt cho ñoäc-giaû ñeå yù vaøo maø nghó kyõ xeùt chính.

 

          Duïc noù coù saùu phaàn, ôû trong thaân-theå con ngöôøi, ai ai cuõng ñeàu khoâng khoûi bò noù phaù-haïi cho maát phaàn thieâng-lieâng, laøm cho phaûi sanh ra nhieàu ít Nghieäp-khoå, laøm cho phaûi quyeán-luyeán traàn-duyeân hoaøi. Luïc-Duïc (saùu söï muoán) laø:

1.     Saéc-duïc: Thaáy caùc maøu nhö ñoû ñen xanh traéng v.v. hoaëc saéc ñeïp cuûa con trai con gaùi, maø sanh loøng öa meán;

2.     Hình-maïo-duïc: Thaáy dung-maïo hình-daùng ngöôøi xinh-ñeïp maø theøm ngoù;

3.     Oai-nghi-tö-thôùi-duïc: Thaáy neát ñi töôùng yeåu-ñieäu hoaëc laø boä-tòch kieàu-mò, hoaëc cöôøi lieác coù duyeân cuûa ngöôøi maø sanh loøng meán-trieáu.

4.     Ngöõ-ngoân-aâm-thinh-duïc: Nghe lôøi noùi dieäu-daøng ñaàm-thaém eâm-aùi buøi tai khoaùi yù, hoaëc laø nghe tieáng ca haùt thaâm-traàm tao-nhaõ maø sanh loøng yeâu-chuoäng;

5.     Teá-Höôït-duïc: Ñeå taâm nôi caùc moùn thaân-theå cuûa ngöôøi, nhö nöôùc da mòn-maøn, da thòt maùt-meû, tay chôn meàm-dieäu, v.v. maø sanh loøng meâ-luyeán;

6.     Nhôn-töôùng-duïc: Thaáy nhôn-töôùng coát-caùch cuûa ngöôøi ñieàm-ñaïm, chöõng-chaøng maø sanh loøng tham muoán.

 

                   Xeùt trong saùu phaàn naày, thì chuùng ta thaáy roõ caùi Nghieäp cuûa loøng Duïc gaây ra bôûi söï Thaáy heát naêm, coøn söï Nghe coù moät; vaäy ta haõy xeùt laïi coi söï Nghe vaø söï Thaáy aáy Goác bôûi ñaâu? Moãi vieäc chi cuõng ñeàu phaûi coù Goác môùi sanh ra? Vaäy saùu phaàn Tham Muoán ñaây noù cuõng coù Saùu choã Goác cuûa noù môùi sanh ra. Saùu choã goác aáy goïi laø Luïc-Caên, laø: Nhaõn (con maét), Nhó (loã tai), Tyû (loã muõi), Thieät (caùi löôõi), Thaân (thaân-theå), YÙ (taâm-yù). Bôûi Luïc-Caên ñaây neân môùi sanh ra Luïc-Caûnh (saùu caûnh), laø: Saéc (saéc-ñeïp), Thinh (tieáng noùi), Höông (muøi thôm), Vò (muøi ngon), Xuùc (söï ñaù-ñoäng), Phaùp (söï baét-chöôùc). Luïc-Caûnh ñaây cuõng goïi laø Luïc-Traàn. (Caùi Nghieäp cuûa con ngöôøi haõy coøn nhieàu nöõa, chaúng phaûi taïi Luïc-Duïc, Luïc-Caên, Luïc-Traàn ñaây maø thoâi, song nôi ñaây vì toâi muoán giaûi roõ choã Duïc-Giaùi laø choã chöùa Luïc-Duïc, neân phaûi noùi sô moät ñoäi choã goác reã söï toäi loåi cuûa söï Duïc bôûi ñaâu maø sanh, phoøng bieát nôi bieát choán ñaëng kieám phöông theá maø chöøa maø boû. Sau toâi coù dòp, toâi seõ keå theâm, vì ñoaïn naày chaúng phaûi chaùnh muïc-ñích ñeå giaûi ñuû caùc caûnh aáy, e noùi nhieàu laïc ñeà).

 

                   Saéc, Thinh, Höông, Vò, Xuùc, Phaùp, ñaõ goïi raèng Luïc-Caûnh, hay Luïc-Traàn, nhö maø noù cuõng thuoäc veà söï Tham-Muoán neân môùi coù sanh ra nhöõng Caûnh aáy, neân noù cuõng goïi laø Luïc-Duïc nöõa.

 

                   Ñaây noùi qua coõi Daâu-Suaát-Thieân, neân trong Luïc-Duïc aáy, phaûi bôùt caûnh Phaùp (baét-chöôùc), chæ noùi Naêm caûnh kia laø Saéc, Thinh, Höông, Vò, Xuùc maø thoâi. Vì nôi Ñaâu-Suaát-Thieân khoâng coù caûnh Phaùp. Naêm caûnh kia goïi laø Nguõ-Caûnh hay laø Nguõ-Duïc hoaëc la Nguõ-Traàn (naêm caûnh sanh ra bôûi loøng ham muoán cuûa coõi hoàng traàn). Ñaõ bieát naêm caûnh noù laø caùi Caûnh maø thoâi, noù coù bieát Tham muoán laø caùi gì ! Song bò laáy noù, khieán cho ngöôøi phaøm phu phaûi meâ luyeán laáy noù maø sanh ra loøng Tham Muoán, neân môùi goïi noù laø Duïc. Coøn phaàn noù tuy raèng laø caùi Caûnh, nhöng noù laø Vaät laøm cho ngöôøi nhô baän Chôn-Lyù, oâ ueá Löông-Taâm, neân phaûi goïi caûnh cuûa noù laø Caûnh Traàn (caûnh buïi-baëm).

 

                   Kinh Phaät luaän Naêm ñieàu Duïc naày laøm haïi ngöôøi raát lôùn, coù than moät ñoaïn nhö vaày: "Ai tai chuùng sanh, thöôøng vi Nguõ Duïc sôû nhi caàu chi baát dæ. Thöû Nguõ Duïc giaû, ñaéc chi chuyeån kòch nhö hoõa chích giôùi. Nguõ Duïc voâ ích, nhö caåu giaûo cöï. Nguõ Duïc taêng tranh, nhö ñieåu caïnh nhuïc. Nguõ Duïc thieâu nhôn, nhöö nghòch phong chaáp cöï. Nguõ duïc haïi nhôn, nhö tieån aùc xaø. Nguõ Duïc voâ thaät, nhö moäng sôû ñaéc. Nguõ Duïc baát cöõu , nhö giaû taù tu du. Theá nhôn ngu hoaëc, tham tröôùc Nguõ-Duïc chí töû baát xaõ , vi chi haäu theá, thoï voâ löôïng khoå".

 

                   Nghóa laø: Thöông thay cho chuùng sanh, haèng bò naêm phaàn Tham Muoán noù laøm cho trong loøng töùc-giaän, roài hoaù ra raàu buoàn, bieát vaäy, maø sao cöù theo tìm kieám noù hoaøi khoâng chòu thoâi. Naêm phaàn Tham muoán naày, neáu ñöôïc noù cho ñöôïc maïnh meõ mau choùng chöøng naøo, thì khaùc naøo nhö löûa ñoát gheû choác. Naêm phaàn Tham muoán ñoù, neáu coù ñöôïc noù laø cuõng khoâng boã-ích chi heát, vì coù ñöôïc noù thì ví chaúng khaùc chi nhö loaøi choù maù caén nhai caây ñuoác vaäy thoâi. Naêm phaàn tham muoán, neáu caøng tranh giaønh noù chöøng naøo, thì ví chaúng khaùc nhö loaøi chim tranh giaønh cuïc thòt kia vaäy thoâi. Naêm phaàn tham duïc naày noù ñoát ngöôøi, chaúng khaùc chi naêm ngoïn ñuoác chaùy maø laïi ñi ngöôïc gioù. Naêm phaàn Tham muoán naày noù haïi ngöôøi, ví chaúng khaùc nhö ñi ñöôøng maø ñaïp nhaèm raén ñoäc. Naêm phaàn Tham muoán naày noù coù, khoâng coù thieät, ví nhö ñöôïc moät moùn ñoà chi trong luùc chieâm bao ñoù thoâi. Naêm phaàn Tham muoán naày noù khoâng ñöôïc tröôøng cöûu , ví chaúng khaùc ñoà möôïn trong giaây phuùt. Ngöôøi ñôøi bò ngu daïi neân laàm noù, môùi tham muoán cho ñöôïc naêm phaàn aáy, cho neân khi cheát roài, maø cuõng chaúng chòu boû noù ñi, vì caùi daïi laøm vaäy neân môùi chòu söï khoå naõo ñôøi sau khoâng bieát ñaâu maø löôøng maø ño maø tính cho ñöôïc.

 

                   Nhöõng vò ôû taïi coõi Ñaâu-Suaát-Thieân ñaây, ñeàu laø nhöõng böïc ñaõ traûi qua chaúng bieát bao nhieâu kieáp nôi ba coõi phía döôùi laø coõi Töù-Vöông-Thieân, Ñieâu-Lôïi-Thieân vaø Tu-Daï-Ma-Thieân neân naøo laø Luïc-Duïc hay Nguõ-Duïc chi cuõng ñeàu neám ñuû roài, bieát ñuû roài, neân ñaõ ñaõ theøm heát muoán tôùi noù roài, nhôø vaäy neân trong loøng vui veû maø bieát ñöôïc raèng mình ñaõ Ñuû nhöõng söï Tham Muoán aáy roài. Nhöõng böïc ñöôïc bieát nhö vaäy maø loøng khoâng coøn quyeán luyeán tôùi noù nöõa, thì môùi ñöôïc veà ôû nôi coõi Ñaâu-Suaát-Thieân ñaây.

 

                   Coõi Ñaâu-Suaát-Thieân naày, ñaõ la coõi thöù tö, (baét töø maët ñaát, boû coõi Nhôn-Giaùi, ñeám leân) boû choùt nuùi Tu-Di-Sôn laïi phaùi döôùi, neân noù thaät laø moät coõi raát cao roài, ôû khoâng giöõa trôøi, neân cuõng goïi laø coõi Khoâng-Cö, aùnh saùng cuûa maët-nhöït khoâng coøn aên thua gì ñeán noù nöõa. Moät ngaøy moät ñeâm (12 giôø) taïi ñaây, thì laø 400 naêm ôû theá haï. Moät naêm taïi ñaây laø 14,000 naêm ôû nhôn-gian. Ngöôøi ôû taïi coõi naày soáng laâu ñeán 4,000 tuoåi. So soá tuoåi vôùi theá-gian, thì ngöôøi ôû ñoù soáng taïi theá-haï ñeán 57,600,000 tuoåi (naêm öùc, 760 muoân tuoåi).

 

                   Toâi keå naêm thaùng ra cho ñuû nhö vaäy, chaúng phaûi toâi muoán kieám gioâng-daøi laøm chi cho nhoïc, song vì toâi muoán xeùt cho bieát roõ choã noùi raèng: Ñöùc Thích-Ca Maâu-Ni thaønh ñöôïc Phaät kieáp naày laø nhôø Ngaøi tu-haønh ñaõ maáy traêm ngaøn kieáp tröôùc vaø cuõng ñaõ ñaéc ñaïo thaønh ñöôïc böïc Boà-Taùt nhieàu kieáp roài, maø tröôùc khi giaùng theá kyø choùt thì Ngaøi coøn ôû taïi coõi Ñaâu-Suaát-Thieân ñaây. Nay duøng theo con soá ngaøy giôø naêm thaùng nhö treân ñaây ñaëng tính coi, thì thaáy roõ-raøng maáy traêm ngaøn kieáp tröôùc cuûa Ngaøi tu, ñeàu laø kieáp xaùc phaøm cuûa Ngaøi tu taïi coõi Ñòa-Cö (Nhôn-Giaùi) maø thoâi, chôù naøo phaûi laø tu ôû nôi Hö-Khoâng-Cö hay laø ôû taïi choã Taây-Phöông Cöïc-Laïc quoác naøo xa ñaâu ! Vì ngöôøi ôû coõi Nhôn-Giaùi soáng laâu loái traêm tuoåi, maø taïi Ñaâu-Suaát-Thieân 12 giôø, thì laø 400 naêm ôû theá-haï, vaäy thì 100 tuoåi taïi coõi phaøm, noù môùi coù 3 giôø taïi Ñaâu-Suaát-Thieân maø thoâi. Noùi tyû maø nghe, daàu cho ngöôøi ñôøi thöôïng coå kieáp soáng laâu laém cuõng loái 1,000 tuoåi, thì 1,000 tuoåi cuõng môùi 2 ngaøy röôûi ôû coõi Ñaâu-Suaát-Thieân, thì 4,000 tuoåi ôû Ñaâu-Suaát-Thieân aéc phaûi ñaàu thai taïi theá-haï naày heát 612,000 kieáp (aáy laø tính veà moät kieáp laø 1,000 tuoåi ñoù). Nhöng chaúng leõ trong 612,000 kieáp aáy maø ñöôïc heã cheát giôø naày choã naày, thì cuõng trong giôø naáy ñi ñaàu-thai choã khaùc lieàn ñöôïc, sao sao cuõng phaûi löïa choã vaø löïa ngaøy ñaëng giaùng sanh chôù ! Vaäy thì chuùng ta cuõng neân cho Ngaøi 2 ngaøy röôûi ôû taïi Ñòa-Cö-Thieân maø tu-haønh theo xaùc phaøm vaø 2 ngaøy röôûi ôû taïi Hö-Khoâng-Thieân ñaëng luyeän kieáp vaø choïn choã löïa ngaøy maø giaùng sanh, vaäy thì Ngaøi phaûi coù maët taïi theá-haï naày heát 30,600 kieáp vaäy.

 

                   Xeùt phoûng-ñònh sô nhö vaäy ñaëng xem nhöõng lòch-söû cuûa Ngaøi noùi nhöõng kieáp tröôùc cuûa Ngaøi, kieáp thì laøm con thuù naày, kieáp thì laøm ngöôôøi theá kia v.v., thì nhöõng vieäc aáy naøo coù phaûi laø huyeãn-hoaêëc ñaâu. (Coi ñeán ñoaïn giaûi Ba kieáp A-Taêng-Kyø nöõa môùi roõ theâm), Ñaõ noùi sô roõ coõi Ñaâu-Suaát-Thieân, xin noùi tieáp luoân qua hai coõi Luïc-Duïc nöõa cho troïn Saùu coõi Duïc-Giaùi.

 

5.     Hoùa-Laïc-Thieân – Nirmanarati – hoaëc Laïc-Bieán-Hoùa-Thieân – Nirmanarataya.

                   Coõi naày ôû treân coõi Ñaâu-Suaát-Thieân moät töøng, ôû nhaèm töøng thöù naêm cuûa Duï-Giaùi. Ôû ñaây moät ngaøy loät ñeâm, thì laø 800 naêm cuûa coõi theá-haï. Coõi naày cuõng coøn thuoäc veà Nguõ-Caûnh , hay laø Nguõ-Traàn hoaëc Nguõ-Duïc, vì noù coøn thuoäc Duïc-Giaùi. Song le söï Tham-Duïc cuûa ngöôøi coõi naày, khoâng phaûi gioáng nhö caùc coõi kia, neân nôi mình duøng söùc thaàn-thoâng maø hoùa ra caûnh naøo mình muoán thích ñaëng vui thì cuõng ñöôïc, chaúng luaän hình-chaát chi, hay laø caùch naøo, neân cuõng goïi laø Hoùa-Töï-Laïc-Thieân hoaëc Dieäu-Bieán-Hoùa-Thieân.

 

 

6.     Tha-Hoùa-Töï-Taïi-Thieân – Paramrmitavasavartina

 

                   Caûnh naày laø moät caûnh khoaùi laïc hôn heát trong Saùu caûnh trôøi nôi coõi Luïc-Duïc; laïi laø caûnh ôû treân hôn heát, neân noù môùi laøm chuû caû naêm coõi kia. Moù muoán chôi bôøi theá naøo thì noù cuõng ñöôïc thích yù töï-taïi, chaúng caàn chi phaûi duøng ñeán nhöõng ñoà phaûi caàn duøng trong mình ñaëng laøm vui-veû, noù chænh xuoáng nôi coõi döôùi, töï mình hoùa hieän ra, roài möôïn nhöõng vaät nôi coõi aáy thích tình ñaëng laøm vui cho mình laø ñuû, neân môùi goïi laø Tha-Hoùa-Töï-Taïi. Ngöôøi ôû caûnh naày, vôùi ngöôøi laøm ñaàu coõi Saéc-Giaùi laø caûnh Ma-Heâ-Thuû-La-Thieân, ñeàu laø nhöõng böïc Ma-Vöông laøm phaù haïi cho Chaùnh-Giaùo ñoù. Ñöùc Boà-Taùt ñaéc ñaïo nôi coäi Boà-ñeà, cuõng laø boïn noù bieán laøm Thieân-ma ñeán treâu gheïo thöû-thaùch Ngaøi, ñaëng daét Ngaøi ñi laïc neûo khaùc ñoù. Ngöôøi chôn-tu haõy raùng coi chöøng, ñöøng khinh khi kieâu ngaïo yû mình maø phaûi bò boïn naày.

 

 

II.            – Saéc-giaùi – Töù-Thieàn-Thieân - Rupadhata

 

                             Ngöôøi naøo tu-haønh ñaõ traûi thoaùt qua Saùu coõi Duïc-Giaùi nôi Luïc-Duïc-Thieân roài, thì môùi ñöôïc böôùc qua coõi Saéc-Giaùi naày, neám thöû cho ñuû, ñaëng traûi qua cho bieát noù laø maáy coõi, maø caùi haïi cuûa noù laø theá naøo, maø tröø cho ñöôïc tuyeät, ñeå Taâm cho trong saïch, môùi coù theå taán-hoùa theâm leân ñöôïc böôùc vaøo ñeâá böïc Phaät. Boà-Taùt luùc chöa giaùng theá laàn choùt, chöa ñaàu-thai vaøo nhaø hoï Thích-Ca, thì Ngaøi vaãn coøn ôû nôi Ñaâu-Suaát-Cung, coõi trôøi thöù tö nôi Duïc-Giaùi maø thoâi. Nhôø Ngaøi traûi qua chaúng bieát maáy möôi muoân kieáp tu-haønh tröôùc roài, neâ Luïc-Traàn ñaõ ñuû, song coøn phaûi moät kieáp traàn-duyeân choùt nöõa môùi roài, môùi böôùc vaøo böïc Chaùnh-Giaùc ñöôïc. Luùc Ngaøi giaùng theá kyø choùt aáy, chính laø luùc Ngaøi doïn mình ñaëng böôùc qua coõi Saéc-Giaùi ñaây, ñaëng lo röûa cho trong saïch caùc Saéc, môùi döôïc thaønh Phaät ñoù, neáu chaúng vaäy thì Ngaøi cuõng vaãn phaûi coøn löu laïi Ñaâu-Suaát-Thieân maø thoâi.

 

                             Saéc-Giaùi naày goàm coù Boán-Coõi-Thieàn, goïi laø Töù-Thieàn-Thieân, nhöng coøn theâm moät coõi thöù naêm nöõa, laïi keâu laø Tònh-Phaïn-Ñòa. Tu-haønh traûi qua ñöôïc ñuû Töù-Thieàn-Thieân vaø Tònh-Phaïn-Ñòa roài, maø ñaõ ñeàu ñöôïc thanh-tònh roài, môùi ñöôïc böôùc qua Voâ-Saéc-Giaùi ñaëng trau-gioài theâm cho ñöôïc Thieät Khoâng Khoâng. Tôùi ñöôïc ñòa-vò Thieät Khoâng Khoâng naày, môùi goïi laø Hoaøn-Toaøn. Chính luùc naày laø luùc xaùc thaân cuûa Thích-Ca Taát-Ñaït-Ña phaûi trau-gioài laém laém ñoù. Vì vaäy neân luùc Phaät coøn ôû taïi Ñaâu-Suaát-Thieân, thì coøn goïi laø Boà-Taùt, ñeán chöøng traûi qua ñöôïc kieáp Thích-Ca Taát-Ñaït-Ña roài, bieát doïn mình trong saïch roài, bieát Thieàn-Ñònh theo boán coõi Töù-Thieàn-Thieân nôi Saéc-Giaùi roài, vaø vöôït qua ñuû ñöôïc boán caûnh Töù-Thieàn-Thieân nôi saéc-Giaùi roài, khi aáy môùi ñöôïc goïi laø Phaät, neân môùi coù danh xöng laø Thích-Ca Vaên-Phaät ñoù.

 

                             Coõi Saéc-Giaùi naày goàm coù Boán coõi Thieàn-Thieân vaø moät coõi Tònh-Phaïn-Ñòa. (Muoán roõ nghóa chöõ Thieàn laø theå naøo, xin coi nôi muïc cuoán sau toâi seõ giaûi roõ, vì noù nhieàu caùch vaø nhieàu böïc laém. Nôi ñaây toâi chæ giaûi sô qua maáy coõi Saéc-Giaùi maø maø thoâi, vì nôi ñaây chöa phaûi laø vaán-ñeà phaûi giaûi chöõ Thieàn cho kyõ, sôï e phaûi laïc ñeà). Boán coõi Thieàn laø: Sô-Thieàn-Thieân, Nhò-Thieàn-Thieân, Tam-Thieàn-Thieân, vaø Töù-Thieàn-Thieân.

1.     Sô-Thieàn-Thieân nghóa laø Böïc Sô Ñaúng cuûa caùch Tham-Thieàn, ñaën böôùc vaøo trong boán lôùp trôøi. Böïc naày goàm coù boán lôùp trôøi, laø:    

1.     Phaïn-Thieân – Brahmakayia,

2.     Phaïn-Chuùng-Thieân -- Brahmaparsadya,

3.     Phaïn-Phuï-Thieân – Brahmaparsadya,

4.     Ñaïi-Phaïn-Thieân – Mahabrahma.

 

2.     Nhò-Thieàn Thieân nghóa laø caùch Tham-Thieàn lôùp thöù hai, ñaëng böôùc vaøo coõi Trôøi Saéc-Giaùi. Lôùp naày coù ba böïc laø:

1.     Thieáu-Quang-Thieân – Parittabha,

2.     Voâ-Löôïng-Phaïn-Quan-Thieân – Apramanabha,

3.     Quang-Aâm-Thieân – Abhasvara.

 

3.     Tam-Thieàn-Thieân nghóa laø lôùp Tham-Thieàn thöù ba, ñaëng traùnh khoûi söï oâ-ueá nôi Saéc-Giaùi. Lôùp naày coù ba böïc, laø:

1.     Thieáu-Tònh-Thieân – Tarittasubha,

2.     Voâ-Löôïng-Tònh-Thieân – Apramanasubha,

3.     Bieân-Tònh-Thieân – Subhakrstsna.

 

 

4.     Töù-Thieàn-Thieân