Thaùnh Giaùo cuûa
Ñöùc Phuø Höïu Löõ-Thaùnh Ñeá Quaân
ÔÙ troø! ÔÙ caùc troø! Haõy ñem
lôøi ta daïy truyeàn trao laïi cho anh em caùc baïn troø, neáu ai muoán giöõ
gìn Chôn-
Caùc troø thöû nghó, töø xöa tôùi nay bieát bao nhieâu kinh saùch cuûa caùc vò Tieân Thaùnh giaùng buùt daïy ñôøi, choã naøo cuõng coù, nöôùc naøo cuõng coù, laø cuõng troâng mong cho ñôøi söûa ñoåi phong-tuïc taøn-aùc, khoác-haïi aáy ñi, ñaëng ñem veà Taùnh laønh cuûa Trôøi ban phuù. Ta ñaây cuõng vaäy, cuõng ñaõ töøng ñi theo sau, rung chuoâng goõ moõ, raùo löôûi khoâ moâi, khuyeân ñôøi söûa mình, noi theo ñöôøng ngay leõ phaûi, laùnh döõ laøm laønh nhöng than oâi, ñeán ngaøy nay chöa thaáy ai keå ñeám ñeán.
Thöông cho moät noãi khaùc nöõa, laø toùt treân traêm naêm nay, coù moät boïn möôïn danh hieäu cuûa Ta, xöng mình laø thaày, goïi mình laø toå, kieám phöông-phaùp daãn ngöôøi tu haønh moät caùch doái-traù, naøo laø thieâu-ñôn luyeän-hoáng, naøo laø giaùng-hoå thaêng-long, ma chaúng ra ma, Phaät khoâng neân Phaät, boác loät cöôùp thaâu tieàn baïc cuûa ngöôøi, khoân coøn con soá naøo maø ñeám cho ñöôïc, toan laøm nhöõng vieäc choáng trôøi voïc nöôùc, vaïch ñaát, theùt vaøng, nhen löûa, ñoåi gioù, roát cuoäc roài thì chæ thaáy choán Phong-ñoâ phaûi lo caát theâm nguïc môùi.
Ta vì khoùa cöûa ñoäng chaúng
böôùc ra ngoaøi ñaõ troùt coù ba traêm naêm roài, ngaøy ñeâm lo boài boå
Chôn-Ngöôn neân khoâng hay khoâng bieát vieäc aáy. Ñöùc Thöôïng-Ñeá quôû ta veà
toäi ñeå cho nhôn-gian möôïn tieáng laøm vieäc traùi ngöôïc Ñaïo-
Naêm roài, coù ñoâi ba troø nôi
Toøa-Thaùnh cuûa Giaùo-Hoäi Ngoïc-Hoaøng Ñaïi-Ñeá, thaønh taâm thöôïng sôù caàu
khaån xin ngöôøi Giaùm-Ñoác Ñaïo-Traøng, ñaëng kheâu toû ngoïn ñuoác Chôn-
Ta vì vaäy, neân phaûi giao ñoäng-phuû laïi cho Lieåu-Chôn-Quaân cai quaûn, lieàn veùn maây xem xuoáng traàn-gian, thieät thaáy phong tuïc ñaõ suy toài, nhôn tình theâm doái traù, ñua chen nhau, xoâ ñaåy nhau, tranh giaønh nhau, doác loøng laøm nhöõng vieäc phaïm luaät Trôøi pheùp nöôùc maø laïi vui cöôøi. OÂi thoâi! Bieát noùi sao cho cuøng! Coi laïi thì thaáy döôùi caùi boùng maët trôøi kia, bieát bao nhieâu laø taán tuoàng cay nghieät bôûi loøng saâu cay ñoäc aùc, cuûa con ngöôøi gaây ra. Loøng ngöôøi ñaõ nhö theá roài, bieát nöông nôi ñaâu maø daïy baûo cho ñöôïc nöõa.
Ta ñeán nôi Ngoïc-Hö-Cung xin pheùp Chöôûng-Giaùo Ñaïi Sö-Baù vaøo luïc nôi Taøng-Kinh Böõu-Vieän, thì thaáy nhöõng boån thaûo kinh saùch vaø nhöõng lôøi vaøng ñaù cuûa Töù Ñaïi Thaùnh-Nhôn cuøng chö Tieân Thaùnh giaùng buùt daïy ñôøi chaát ñoáng, neáu muoán chuyeân chôû ñi thì phaûi duøng söù ñeán traêm voi, keùo khoâng muoán noåi! OÂi thoâi Trôøi Ñaát naøo coù heïp chi vôùi ngöôøi, maø ngöôøi nôõ phuï loøng Trôøi Ñaát! Kinh saùch ban haønh ra thì cuõng ham coi, nhöng coi qua roài keû thì cheâ laø daïy raát taàm-thöôøng, keû thì cheâ daïy theo loái xöa, khoâng haïp vôùi thôøi-ñaïi ngaøy nay, keû thì goïi mình ñaõ cao thöôïng roài, neân ñam loøng kieâu ngaïo pheâ bình vaøo, ñaëng khoe taøi hay vôùi chuùng baïn. Cuõng coù keû ham ñoïc, ñoïc chöa roài tröông, thì thaáy co ma nguû noù ñaõ trì níu, coù khi cuõng chaêm chæ ñoïc, song ñoïc thì ñoïc, kinh daïy moät nôi, vieäc laøm moät ngaû, thaønh ra kinh laø kinh maø ngöôøi cuõng laø ngöôøi. Than oâi! Kinh daïy ñôøi laø vuï cho ñôøi boû thoùi meâ, söûa ñoåi trau gioài caùi taâm phaøm cho neân Taâm Thaùnh maø thoâi, daàu cho tröôùc sau cuõng vaäy, xöa nay cuõng vaäy, coù cuoán Chôn-Kinh naøo daïy ngöôøi vieäc chi khaùc laï nöõa ñaâu, bôûi Taâm ngöôøi quaù voïng, ham öôùc nhöõng vieäc cao xa vieãn vong maø queâ raèng caùi xaùc thaân naày vaãn coøn tanh hoâi chöa coåi, laïi ñaønh cheâ raèng kinh saùch thaáp thoûi, coi laém hoùa nhaøm, ñaønh ñeå nhöõng lôøi chaâu ngoïc cuûa Trôøi Ñaát daïy ñaëng laøm vaät nuoâi cho no buïng loaøi saâu, kieán, moái, moït. OÂi thoâi! Ñoïc kinh saùch maø cheâ cuõ, cheâ xöa, cheâ thöôøng, maø khoâng chòu xeùt ñeå söûa mình, thì khaùc naøo keû ñoùi thaáy côm khoâng chòu aên, keû laïnh gaëp aùo khoâng chòu maëc, maø laï traùch Trôøi phieàn Ñaát sao nôõ ñeå cho mình laïnh mình ñoùi!
Kinh saùch cuûa Trôøi Ñaát hoaëc giaùng theá kim khaåu daïy ra, hoaëc giaùng cô thaàn buùt ghi cheùp, ñeàu laø nhöõng lôøi daïy ngöôøi coi hoïc ñaëng suy xeùt tìm kieám nhöõng söï loãi laàm, tì tích trong Taâm, phoøng tìm phöông theá söûa mình cho trong saïch maø böôùc ñeán ñòa vò Thaùnh Hieàn. Thöû xeùt coi Töù Ñaïi Thaùnh Nhôn luùc sanh tieàn daïy ngöôøi noùi theo böïc thöôøng, thì khoâng ngoaøi hai chöõ Hieáu Ñeå, daïy theo böïc cao thì khoâng qua hai chöõ Taâm, Taùnh, daãu cho muoân vaøn lôøi daïy, thì cuõng troïn loøng daïy ngöôøi phaûi tuaân theo boâán chöõ aáy maø tu thaân. Neáu thaân naày khoâng söûa cho xong ñöôïc, thì troâng chi ñi ñeán böïc naøo? Daàu cho Töù Ñaïi Thaùnh ñaõ qua ñôøi roài, thì chö Thaàn Thaùnh ngaøy nay giaùng buùùt daïy ñôøi cuõng chaúng ngoaøi boán chöõ aáy. Thöông haïi thay cho ngöôøi ñôøi, kinh saùch thaáy chaát chöùa ñaày röông ñaày gaùc, maø hoûi laïi thöû coi, thì moät chöõ chöa thoâng. Ñaõ chöa thoâng moät chöõ, nhöng maø thuoäc laøu caû muoân vaøn cuoán kinh. Thuoäc ñaëng chi vaäy? Thuoäc ñaëng khoe danh raèng mình thuoäc kinh nhieàu, cho ngöôøi ñôøi kænh phuïc. Hoûi baèng côù söï laøm, thì chæ ñem söï trì trai giaùi saùt laøm baèng chöùng. OÂi thoâi! Keû goïi mình laø ngöôøi tu haønh ñeán böïc Toái Thöôïng Thöøa maø chæ bieát coù bao nhieâu ñoù laøm buøa hoä thaân, thì coù khaùc chi keû muoán ra laøm quan chæ bieát laõo thoâng naêm xe kinh söû, doác hoïc cho thuoäc loøng ñaëng ñeán tröôøng maø tranh giaûi cöû, ñeán khi ñaäu ñöôïc ra laøm daân-Muïc, thì chæ bieát vieát, bieát noùi nhöõng lôøi Minh-Ñöùc Taân-Daân! Hoûi laïi trong Löông-Taâm, vaäy chôù lôøi noùi vaø vieäc laøm co gioáng nhau khoâng?
Caùi tuïc ham hoïc ñaëng khoe danh mua chöùc nhö vaäy, leõ thì ñeå cho boïn laøng vaên noù laøm, vì loøng noù coøn tham coâng, danh, phuù, quí, thöông thay caùi tuïc aáy nay noù ñaõ traøn lan qua tôùi laøng Ñaïo-Ñöùc roài, nghó cuõng theâm thaûm!
Laøng vaên bieát noùi Minh-Ñöùc Taân-Daân, maø chaúng bieát Trung Hieáu Lieâm Sæ, laøng Ñaïo bieát noùi Trì Trai Giaùi Saùt, maø khoâng bieát Taâm Taùnh Ñònh Hueä, thì daàu cho thuoäc caû muoân kinh ngaøn saùch, ñieác cuõng coøn caâm, meâ cuõng coøn moäng. Moät daïy möôøi, muôøi daïy tram8, daïy cho nhieàu, nhoùm cho ñoâng, ñaëng thaønh moät caùi tuïc ñieân cuoàng, chôù coù ích chi, noùi laém caøng theâm chua xoùt!
Ta nay vöng lònh Ñöùc Thöôïng-Ñeá ñeán ñaây nhaéc nhôû daïy doå caùc troø, troø naøo coù duyeân muoán tìm Ñaïo, khuyeân haõy chaåm raõi chín chaén nghe theo lôøi ta chæ baûo maø laøm theo thì moät ngaøy kia cuõng seõ ñem mình ñeán Ngoïc Kinh, Boån-Thaân chaàu Ñöùc Thöôïng-Ñeá nhö ta vaäy.
Bôûi ta daïy ñaây, chæ duøng vaên taàm thöôøng, coâng vieäc taàm thöôøng, khoâng duøng lôøi cao xa, khoâng duøng vieäc laøm quaùi gôû, mieãn sao cho caùt troø haõy vöng theo maø laøm cho ñöôïc. Ñeán chöøng caùc vieäc taàm thöôøng thaáp thoûi naày maø caùc troø laøm ñöôïc xong roài, khi aáy ta seõ chæ cho theâm. Vieäc hoïc caøng ngaøy caøng tôùi, vieäc nhoû vieäc thöôøng laøm chöa xong, troâng chi vieäc lôùn vieäc cao laøm ñöôïc. Ví duï nhö con chim, tröôùc khi bay lieäng cao toät maây xanh, thì noù cuõng phaûi naêng taäp nhòp caùnh, chöøng bieát saäp-saän ñöôïc roài, laàn laàn ban ñaàu bay gaàn bay thaáp, thuûng thaúng moät ngaøy moät quen, sau môùi coù theå bay xa bay cao. Caùc troø ngaøy nay, ñöôøng Ñaïo thì nghe noùi chôù chöa thaáy, coù troø tuy thaáy ñöôïc chuùt ít, nhöng chôn chöa böôùc ñeán ñöôïc tôùi theàm, vaäy thì laøm sao maø goïi raèng bieát ñöôïc? Caùc troø coøn ñöông ñoùng cöûa nhaø mình, maø muoán baøn luaän coâng vieäc keû ñi ñöôøng noùi chuyeän vöôït bieån treøo non, thì bieát sao maø baøn cho truùng? Neáu baøn chaúng bieát ai noùi ñoù, ngöôøi noùi ñoù quaû ñaõ coù ñi ñeán vaø laøm ñeán, hay laø ngöôøi aáy cuõng laø ngöôøi nghe noùi moäng, töôûng moäng ñaëng baøn caõi vôùi nhau trong luùc ñi ñöôøng maø caùc troø nghe moäng theo? Neáu trong caùc troø, coù troø naøo nhö vaäy, thì naøo coù khaùc chi keû muoán ñi xem troø, maø chaúng chòu böôùc taän ñeán maët keû ñoùng vai, cöù ôû nhaø nghe keû ñi xem veà thuaät laïi, ai khen hay thì khen theo, ai cheâ dôû cuõng cheâ theo, maø khen cheâ laïi cheá theâm gioïng maën laït, cho ngöôøi tin raèng mình thaät ñaõ ñeán taän taïi chaàu, laøm nhö vaäy neáu gaëp keû chaúng bieát thì noù tin theo cuõng goïi laø ñöôïc cho, thoaûng gaëp teân keùp coù ñoùng vai, thì caùc troø môùi ñònh laøm sao vôùi noù? Caùc troø coù ñöôïc pheùp traùch baàu gaùnh, hay ngöôøi chuû raïp sao khoâng daét caùc troø ñi coi hay khoâng? Neáu caùc troø maø coù troø naøo nhö vaäy, thì naøo coù khaùc chi con chim con kia coøn ñöông ôû taïi oå, ñoùng trong daùm coû lau, caùnh loâng chöa moïc, moät con boø maéc ñaäu ñeán, thì ñaõ ñau roài, laï muoán baét chöôùc chim meï bay lieäng giöõa trôøi troáng mimh-moâng, öôùc coù ñöôïc cuøng khoâng? Ví daàu coù ai chìu theo loøng noù muoán, ñem ñeå noù treân taän nhaønh cao ñaëng noù coi trôøi, thöû hoûi noù coù thaáy ñöôïc trôùi ra theå naøo khoâng? Noù coù ñöùng vöõng ñöôïc hay khoâng? Hay laø noù ñöùng ñoù ñaëng laøm moài cho loaøi où, loaøi dieàu, hay laøm vaät nuoâi cho ruoài cho kieán? Neáu ñeán nöôùc ñoù, thì noù coù traùch ai ñem noù ñöùng treân nhaønh cao laøm chi, coù ñöôïc khoâng?
Ta nay cuõng vì heát loøng muoán dìu daét caùc troø cho ñeán nôi ñeán choán, chaúng voäi ñem ñeå caùc troø treân nhaønh caây cao, tröôùc khi caùc troø chöa ñuû loâng ñuû caùnh, chöa bieát taäp nhaûy taäp bay, neân ta chaúng neä tieáng troø naøo cheâ bai raèng daïy dieàu taàm thöôøng thaáp thoûi. Ta khuyeân caùc troø haõy beàn chí nghe theo ta thì ñöôïc. Keû ñöông say moäng, chôù neân keâu la lôùn tieáng laøm cho noù giöït mình, e noù phaùt cuoàng laø vaäy ñoù.
Ta luùc coøn ôû theá, taùnh cuõng nhö caù troø ngaøy nay vaäy, muoán toïc-maïch doø kieám nhöõng maùy maàu nhieäm Trôøi Ñaát, saùch naøo ta cuõng coi, kinh naøo ta cuõng ñoïc, khoâng cheâ moät lôøi naøo cuûa böïc tröôùc ta hay laø böïc ñoàng thôøi vôùi ta; neáu gaëp ñöôïc moät caâu noùi naøo coù yù nghóa cao saâu, ta ñeàu truø-nghó chín chaén, chaúng voäi pheâ bình, chaúng keå vì lôøi cuûa keû nghòch yù ta, maø ta boû, chaúng löôïm laët goùp nhoùp ñaëng ñem vaøo trí-naûo cuûa ta maø laøm theâm taøi lieäu cho ta trong vieäc hoïc Ñaïo. Caùc troø phaûi nghó raèng: Ñaïo cuûa Trôøi laäp ra daïy ñôøi, chaúng khaùc naøo con ñöôøng cuûa Vua ñaép; Vua ñaép ñöôøng laø vuï cho daân bieát ñöôøng maø ñi cho ñeán choã ñoâ-thaønh naøo cuûa Vua ñaõ laäp cho daân töïu taäp. Nhöõng choã ñoâ hoäi naøo coù lònh Vua cho pheùp töïu-taäp thì choã aáy laø choã chaùnh, keû löông daân ñöôb5c pheùp ñeán ñoù töï do maø laäp gia-truï, hay lui tôùi maø chuyeân vieäv noâng tang, thöông-maõi, kyõ-ngheä. Keû coù voán nhieàu thì ñeán nôi ñoâ-thaønh lôùn, ngöôøi voán ít thì ñeán thaønh thò nhoû, mieãn laø do theo ñöôøng chaùnh, leõ ngay maø laøm, ñöøng theo thoùi gian taø xaûo quyeät thì thoâi. Heã ai bieát nhaèm con ñöôøng phaûi cuûa Vua ñaõ ñaép ra ñoù, thì ñi truùng choã mình muoán ñi ñeán, ñi ñeán roài maø tuaân theo luaät leä nhaø Vua maø ôû, gìn giöõ söï taät töï cuûa ngöôøi thay maët nhaø Vua cai trò, thì lo chi chaúng ñaëng bình an taát phaùt.
Ñaõ bieát con ñöôøng chaùnh aáy laø cuûa nhaø Vua ñaép, ñoâ-thaønh thò töù aáy laø nhaø Vua laäp, ngöôøi cai trò aáy laø cuûa nhaø Vua phong, nhöõng böïc daân cö aáy ñeàu laø ngöôøi con daân cuûa nhaø Vua ôû, nhöng maø keû naøo chöa töøng böôùc ra khoûi nhaø, cuõng phaûi coi chöøng con ñöôøng maø ñi môùi ñöôïc, chôù thaáy heã coù ñöôøng ñaép maø ñi böôùn, e phaûi ñi chaúng nhaèm ñöôøng cuûa löông taâm mình muoán ñi, maø phaûi mang haïi, vì vaäy neân heã ngöôøi naøo muoán xuaát thaân ra ñöôøng, tröôùc heát laø phaûi coù ngöôøi thaïo ñöôøng dìu daét cho, thì ñi môùi truùng, cuõng ñöøng quaù tin nôi mình bieát coi ñòa-ñoà, hoaëc tin nôi maáy taám theû daãn loä aáy maø ñi caøn; thoaûng hoaëc khoâng ai daãn loä cho, may maø ñi truùng nhaèm ñöôøng, ñeán nhaèm nôi, laïi coøn phaûi ñeà phoøng keû giaû maïo quan sai hoaëc giao-du vôùi phöôøng khoâng löông thieän, ngoït maät gieát ruoài, ñaùnh löøa maø thaâu heát voán lieán, ñeán chöøng bieát döôïc thì aên naên khoâng kòp, chöøng aáy môùi tænh laïi tieác vì luùc tröôùc ra ñöôøng, yû mình laø ngöôøi thoâng minh, neân chaúng chòu caàn ngöôøi daån loái, tieác nhö vaäy coù ích chi chaêng?
Caùc troø cuõng dö bieát raèng con ñöôøng cuûa Vua ñaép thì coù moät ñöôøng thaúng, töø ñoâng chí taây, hoaëc töø nam chí baéc, ñeàu noåi luoân nhau, maø ñoâ-thaønh cuûa Vua laäp thì nhieàu nôi, nhieàu choã, nhieàu traïm, ñaâu ñaâu cuõng ñeàu chia ra coù nhieàu thò-thaønh, höông-aáp, laân lyù, neáu ngöôøi naøo khoâng thuoäc ñöôøng, troâng chi khoâng laàm loän ñöôïc, neáu ngöôøi naøo khoâng phaûi laø ngöôøi ñaõ coù töøng traûi ñöôøng ñôøi, thì traùnh sao cho khoûi maéc keá nhöõng bôïm löøa noù daãn theo ñöôøng quanh loái loän. Laáy ñoù maø suy, raát ñoãi con ñöôøng tröôùc maét deã thaáy, con ngöôøi tröôùc maét deã nhìn, maø neáu coù ai chaúng phaûi laø ngöôøi töøng traûi coøn phaûi laàm phaûi loän, phaûi bò nhieàu keû gian-xaûo, quæ-quyeät gaït gaåm, cho ñeán ñoãi phaûi hoaëc hö thaân maát neát, hoaëc phaù saûn khuynh gia thay, huoáng chi con ñöôøng Ñaïo, laø con ñöôøng con maét loã tai caùc troø khoù thaáy khoù nghe, thì laáy ñaâu maø phaân bieät taø chaùnh cho noãi, maø caùc troø chaúng gia taâm ñeå yù ñeán?
Cuõng thì moät con ñöôøng cuûa nhaø Vua daép ñoù, maø keû gian coøn laäp ra nhieàu theá chia teõ, ñaëng ngaùnh ra nhieàu con ñöôøng khaùc maø gaït ngöôøi cöôùp cuûa ñöôïc thay. Thöông haïi thay cho ñôøi, xe tröôùc ñaõ ngaõ, xe sau khoâng chöøa, cuõng cöù laàm luûi chaêm chuùi vui nghe theo nhöõng chöôùc phænh lôøi phôø cuûa boïn gian, maø chaúng chòu nghe theo lôøi phaûi cuûa ngöôøi thoânh thaïo chæ daãn. Ñaõ bieát raèng lôøi ngay sao cuõng traùi tai, nhöng sao chaúng xeùt kyû laïi coi thöû lôøi ngay aáy vaø lôøi ngoït dòu kia, lôøi naøo coù boå ích cho coâng vieäc cuûa mình toan tính?
Ñöôøng ñi treân con ñöôøng ñôøi, chaúng phaûi coù moät ñöôøng boä laø phaûi ñeã yù cho khoûi bò nhöõng söï löôøng gaït maø thoâi, cuõng coø nhieàu con ñöôøng khaùc, nhö ñöôøng nöôùc thì coù soâng coù bieån, ñöôøng röøng thí coù nuùi coù truoâng, ñaõ bieát moãi nôi thì nhaø Vua cai trò cuõng ñeàu coù saép ñaët ñeà phoøng cho coù ñoàn, coù ngöõ ñaëng phoøng thuû giuøm cho keû löông daân, song boä cuõng coù cöôùp boä, maø thuûy cuõng coù cöôùp thuûy, neáu keû ñi ñöôøng hôù-hinh, hoaëc yû mình moät chuùt, lieàn thaáy söï haïi theo tay. Ñaõ bieát soâng, bieån, röøng, nuùi kia laø cuûa Trôøi laäp ra, chaúng ai giaû maïo ñöôïc, nhöng söï laàm laïc noï laø taïi nôi ngöôøi chôù naøo phaûi taïi nôi Trôøi ñaâu!
Ngöôøi sanh ra ôû ñôøi, moãi ngöôøi ñeàu phaûi coù moät caùi muïc-ñích, muoán ñi cho tôùi caùi muïc-ñích cuûa mình ñònh cho mình aáy, thì phaûi caàn coù moät con ñöôøng, song con ñöôøng cuûa mình ñònh ñi aáy, thì phaûi löïa con ñöôøng cho ngay thaúng, cho bình yeân, cho chaùnh ñaùng, thì seõ ñeå chôn vaøo. Con ñöôøng aáy neáu noùi ra tieáng chöõ thì keâu laø Ñaïo, vì chöõ Ñaïo nghóa laø Ñöôøng. Trôøi muoán laøm cho neân Trôøi, thì Trôøi cuõng phaûi giöõ gìn caùi muïc-ñích cuûa Trôøi, vaø luaân-chuyeån theo con ñöôøng cuûa Trôøi ñaõ ñònh, chaúng heà ñöôïc pheùp sai chaïy phaân haøo, neáy saùi moät ly, thì Trôøi kia cuõng phaûi saäp; Ñaát, Nöôùc, Nuùi, Non, Soâng, Bieån chi cuõng ñeàu phaûi tan raõ, huoáng chi Ngöôøi muoán laøm cho neân Ngöôøi maø chaúng chòu gìn giöõ caùi ñöôøng laøm Ngöôøi cho chaùnh ñaùng?
Caùc troø töï baáy laâu nay thöôøng noùi raèng: “Toâi hoïc Ñaïo, Toâi haønh Ñaïo”. Vaäy ta nay xin hoûi: Hoïc Ñaïo nghóa laø chi? Haønh Ñaïo nghóa laø chi? Bieát noùi Hoïc maø khoân chòu Hoûi, chòu kieám, vaäy thì hoïc vôùi ai? Vì heã Hoïc thì phaûi Hoûi, vaø phaûi kieám phaûi xeùt, môùi goïi laø ngöôøi bieát Hoïc.
Ngaøy nay, caùc troø muoán Hoïc Ñaïo, vaäy neân Ta chæ con ñöôøng Ñaïo cho caùc troø, khuyeân haûy raùng gia coâng nghe theo, chôù cheâ raèng lôøi Ta noùi ñaây laø taàm thöôøng maø boû qua.
Caùc troø ñaõ ñoäi Trôøi ñaïp Ñaát laøm Ngöôøi, raát xöùng ñaùng Ngoâi Tam Taøi roài, Ta nay thöû hoûi: Vaäy caùc troø ñaõ choïn con Ñöôøng naøo chöa? Bôûi Hoïc Ñaïo thì phaûi Hoûi, phaûi kieám con Ñöôøng cho phaûi, cho roõ, cho bieát maø hoïc; coøn Haønh Ñaïo laø ñi treân con Ñöôøng cuûa mình ñaõ kieám, ñaõ Hoûi, ñaõ Bieát roõ roài ñoù môùi ñi. Vaäy nay caùc troø ñònh phaûi ñi treân con Ñöôøng naøo?
Ta töøng nghe ngöôøi treân theá-gian hay xöng mình raèng: “Toâi hoïc Ñaïo Tieân, toâi hoïc Ñaïo Phaät”. Cuõng coù ngöôøi laïi noùi: “Toâi tu theo Ñaïo Tieân, toâi tu theo Ñaïo Phaät”. Chôù khoâng nghe noùi raèng: “Toâi tu theo Ñaïo Thaùnh”. Côù sao Ñaïo Tieân, Ñaïo Phaät thì ngöôøi chòu Hoïc, chòu Tu, coøn Ñaïo Thaùnh thì ngöôøi chòu Hoïc maø khoâng chòu Tu? Ñaõ khoâng chòu Tu theo Ñaïo Thaùnh, maø laïi chòu xöng mình raèng mình laø ngöôøi Ñaïo Nho. Caù troø thöû nghó coi Tieân laø ai? Phaät laø ai? Thaùnh laø ai ? Hay goïi Tieân, Phaäp, phaûi Hoïc phaûi Tu môùi thaønh, coøn Thaùnh thì phaûi Hoïc maø khoâng caàn Tu? Hay laø goïi Tieân Phaät coù Con Ñöôøng ñi ñeán, maø Thaùnh thì khoâng coù Con Ñöôøng ñi ñeán, hoaëc laø khoân caàn kieám Con Ñöôøng maø ñi cuõng ñeán?
Ta hoûi nhö vaäy, chaéc caùc troø traû lôøi raèng: “Tieân Phaät laø Tieân Phaät, laø moät Ñaáng raát toân troïng, raát thieâng-lieâng, coøn Thaùnh laø ngöôøi phaøm, vì vaäy neáu ai muoán thaønh Tieân, thaønh Phaät, thì phaûi hoïc chöõ cho nhieàu, ñaëng ñoïc saùch môùi hieåu roõ caùch tu haønh theå naøo maø tu môùi thaønh; neân caàn phaûi Hoïc phaûi Tu; coøn Thaùnh thì phaûi hoïc chöõ cho nhieàu, ñaëng thi laøm quan phoø Vua giuùp nöôùc maø thoâi, chôù Thaùnh khoâng phaûi laø moät Ñaáng Thieâng-Lieâng nhö Tieân Phaät, neân khoâng phaûi Tu môùi thaønh ñöôïc nhö böïc Tieân Phaät vaäy. Neáu ai muoán thaønh Thaùnh thì phaûi hay chöõ, phaûi cho thoâng thuoäc söï tích xöa nay, ñaëng laøm saùch nhö Ñöùc Khoång-Phu-Töû, ñeán khi cheát roài thì vua phong Thaùnh cho; hoaëc laø quan maø trung-quaân aùi-quoác, töû tieát hieån Thaùnh cho linh-thieân, thì cuõng laø Vua phong cho môùi thaønh, chôù khoâng nghe ai noùi ai Tu theo Ñaïo naøo maø thaønh Thaùnh, thaønh Thaàn, bao giôø, vì vaäy neân khoâng ai Tu”.
Neáu caùc troø traû lôøi nhö vaäy, thì caùc troø ñaõ hieåu raèng: Daàu cho Tieân Phaät hay laø Thaùnh Thaàn, tröôc heát cuõng laø Ngöôøi ta, coù hình voùc nhö caùc troø, nhöng khaùc laø Tieân Phaät phaûi Tu môùi thaønh, coøn Thaàn Thaùnh thì phaûi ñôïi ôn Vua phong môùi ñöôïc, chôù khoâng phaûi Tieân Phaät laø moät Ñaáng voâ-hình, khoâng ai sanh ñeû ra, maø goïi laø tieân laø Phaät ñöôïc.
Neáu töôûng nhö caùc troø, thì
con Ñöôøng thaønh Thaùnh, thaønh Thaàn laø phaûi laøm laøm sao cho ñöôïc coù
Vua phong cho sau khi cheát roài, coøn con Ñöôøng thaønh Tieân Phaät laø con Ñöôøng
naøo? Chaúng leõ ñôïi hoïc cho hay chöõ ñaëng ñoïc saùch roài môùi bieát Tu? Coøn tröôùc khi chöa coù chöõ, thì phaûi hoïc ôû ñaâu, maø coù
nhieàu ngöôøi thaønh ñöôïc böïc Ñaïi Tieân, hoaëc cuõng coù nhieàu vò höôït
Phaät vaäy? Neáu ngöôøi muoán thaønh Tieân Phaät,
phaûi ñoïc saùch môùi bieát maø hoïc, ñaëng kieám con Ñöôøng maø tu; ngöôøi
muoán thaønh Thaùnh thaønh Thaàn, phaûi ñôïi Vua phong, vaäy thì saùch aáy ai
laøm? Vua aáy laø ngöôøi böïc gì? Sao chaúng xeùt saùch cuõng laø cuûa ngöôøi daët ñeå ra, cuûa
ngöôøi vieát ra, Vua aáy cuõng laø con ngöôøi nhö mình. Neáu ngöôøi
phaûi ñôïi hoïc saùch cuûa ngöôøi ñaët thì môùi thaønh Tieân Phaät, ngöôøi ñôïi
ngöôøi phong môùi thaønh Thaàn Thaùnh, neáu quaû nhö vaäy thì Chôn-
Thaùnh Thaàn Tieân Phaät aáy, ai ñaët teân ra cho bieát maø keâu, Vua aáy ai toân ra cho coù maø ñôïi? Coù phaûi cuõng laø ngöôøi nhö mình, roài mình ñaët teân ñaëng keâu, maø ngöôøi kia laïi troïng, coøn ngöôøi mình thì khinh?
Nay caùc troø ñaõ chia Thaùnh, Thaàn, Tieân, Phaät ra laøm hai con Ñöôøng phaûi ñi môùi ñeán ñöôïc, moät laø phaûi Hoïc chöõ cho nhieàu ñaëng ñoïc saùch, hai laø phaûi coù Vua phong, vaät ta cuõng nöông theo yù caùc troø, ñaëng giaûi baøy roäng theâm ra deã hieåu cho. Nhöõng böïc Thaùnh Thaàn cuûa caùc troø töôûng raèng ñeàu laø nhôø Vua ñôøi sau phong cho môùi ñöôïc aáy, caùc troø naøo deø ñaâu caùc böïc aáy ñaõ töï mình laøm ra ñöôïc Thaùnh Thaàn cho mình khi ñöông luùc coøn soáng roài, naøo caàn phaûi coù ai laø ngöôøi ñôøi sau phong cho môùi thaønh ñöôïc ñaâu. Bôûi ngöôøi ñôøi sau nhôù laïi nhöõng coâng ôn hay laø coâng nghieäp cuûa con Ngöôøi ñôøi tröôùc ñaõ gaày döïng ñeå laïi cho mình nhôø, nhöõng ngöôøi ñôøi sau ñeàu ñaùng toân troïng vaø suøng baùi hoaøi hoaøi chaúng queân, neân phaûi duøng nhöõng tieáng cuûa Ngöôøi aáy ñaõ töï gaày döïng cho mình khi luùc sanh tieàn, maø ngöôøi ñöông ñôøi aáy ñaõ töøng toân xöng cho roài, ñaëng nhaéc nhôû keâu goïi ra cho ngöôøi ñôøi sau phaûi ñoàng keâu moät tieáng nhö vaäy, ñaëng laøm göông söï kính troïng, neân phaûi toân xöng moät caùi danh hieäu maø thoâi, duøng theo tieáng cuûa ngöôøi ñôøi tröôùc ñaõ töøng taëng cho roài, chôù naøo phaûi ñôïi cho ngöôøi ñôøi sau coù phong môùi ñöôïc ñaâu! Ngöôøi ñôøi sau naøo coù phong cho Con Ngöôøi ñôøi tröôùc ñöôïc! Nhö Khoång-Phu-Töû thì ñöông ñôøi cuûa Ngaøi, ngöôøi ñaõ töøng goïi Ngaøi laø Thaùnh roài. Nhöõng böïc Trung, Nghóa thì luùc sanh tieàn, ngöôøi ñôøi cuõng ñaõ toân xöng cho Thaàn Thaùnh roài. Khoång-Phu-Töû, Laõo-Töû, Thích-Ca Maâu-Ni, buoåi coøn ñöông soáng ôû theá, thì ngöôøi ñeàu keâu laø Thaùnh, chôù naøo coù ai chia ra ñaëng keâu ai raèng laø Thaùnh. Ai laø Thaàn, ai laø Phaät ñaâu! Bôûi chöõ Thaùnh nghóa laø Saùng, Taâm Saùng neân moïi vieäc ñeàu thoâng hieåi bieát ñöôïc caû thaûy. Caùc troø taïi Khoång-Moân vaø Vua caùc nöôùc ñöông thôøi ñeàu toân Khoång-Phu-Töû laø thaùnh, nhöng Ngaøi chaúng daùm chòu, Ngaøi töï goïi mình laø ngöôøi ham hoïc, hoïc thì nhôù, roài daïy ngöôøi maø khoâng bieát meät moûi maø thoâi. Ngaøi laïi goïi Thích-Ca laø Thaùnh ôû phöông Taây, vì Taây AÁn-Ñoä khoâng coù tieáng Thaùnh nhö Trung-Quoác, neân goïi nhöõng ngöôøi böïc Thaùnh laø Phaät, vì tieáng Phaät laø tieáng noùi cuûa ngöôøi AÁn-Ñoä; Ngaøi cuõng goïi Laõo-Töû raèng Thaùnh vaäy. Caùc troø xeùt ñoù thì bieát, daàu cho Thaùnh Tieân Phaät chi cuõng ñeàu laø Ngöôøi thoâng-minh trí-tueä, ham daïy doã ngöôøi boû ñöôøng toái theo ñöôøng saùng, boû ñöôøng quaáy theo ñöôøng phaûi, boû vaïy theo ngay, boû döõ theo laønh, vuï cho moãi ngöôøi ñeàu bieát söûa mình do theo löông-taâm ñaëng ñi moät Con Ñöôøng saùng suoát, kyø cho ñeán choã taän-thieän taän-myõ môùi thoâi. Caùi choã taän-thieän taän-myõ cuûa Con Ngöôøi maø Thaùnh Nhôn daïi ngöôøi söûa mình cho trong saïch môùi thoâi aáy, noù chaúng phaûi ôû ñaâu xa maø khoù ñi, khoù laøm, aáy laø caùi choã maø moãi ngöôøi ñeàu coù saün luùc Trôøi ñaõ cho goïi laø Ngöôøi roài.
Ngöôøi sôû dó hôn thuù vaät, laø vì coù caùi “Ñoù”, thuù vaät sôû dó thua Ngöôøi, laø vì khoâng coù caùi “Ñoù”. Nhöng chôù töôûng raèng thuù vaät ñeàu khoâng caùi “Ñoù” heát thaûy ñaâu, cuõng coù loaïi, neáu noù töï bieát xeùt laáy noù vaø laàn laàn noù ñi ñöôïc ñeán ñòa-vò nhö Ngöôøi, thì noù lieàn ñöôïc caùi “Ñoù” cuûa Trôøi ban, roài noù cuõng laø Ngöôøi nhö Ngöôøi, maø noù cuõng coøn phaûi lo söûa mình cho ñöôïc hoaøn nhö Ngöôøi moät caùch, thì Trôøi naøo coù phaân bieät noù raèng coát thuù, maø Ngöôøi laø coát Ngöôøi ñaâu! Ngöôøi vôùi thuù khaùc nhau laø coù caùi “Ñoù” hay khoâng coù caí “Ñoù”, hoaëc ñaõ coù roài maø laøm cho maát noù thoâi. Tieác vì loaøi Ngöôøi khoâng chí kieân-nhaãn, ít ai tröôùc sau nhö moät, heã coù tröôùc, thì khoâng sau. Coù sau khoâng tröôùc, maø ñeán chöøng coù tröôùc laïi ñöôïc roài, thì cuõng queân sau nöõa, vì vaäy môùi phaûi quanh loän xoay vaàn hoaøi trong voøng ñöôøng quaáy, neân môùi khoâng ñöôïc troïn tröôùc sau nhö moät maø hoùa ra chòu söï luaân-hoài ñaëng tìm kieám laïi cho ñöôïc caùi “Ñoù”.
Caùc troø thöû nghó coi, coù ngöôøi naøo môùi sanh ra maø giaøu coù hay laø sang troïng lieàn hay khoâng? Thaät vaãn laø khoâng. Ai môùi sanh ra cuõng vaãn traàn truoàng nhö ai vaäy. AÁy laø söï coâng-bình vaø bình-ñaúng cuûa Taïo-Vaät ñoù. Sanh ra ñaõ traàn truoàng maø Cha Meï cuõng tuøy theo boån-phaän , kieám theá che kín cho, nuoâi no cho, daïy doã cho, aáy laø söï coâng-bình vaø bình-ñaúng cuûa Cha Meï ñoù. Ñöùa treû thì ban ñaàu khoâng bieát noùi, roài laàn laàn töï taäp mình cho bieát noùi, aáy laø söï coâng-bình vaø bình-ñaúng cuûa caùc treû ñoù. Caù treû heã coù Hoïc thì coù Bieát, coù Hoûi thì coù Thoâng, cuõng nhö heã coù aên thì coù no, coù uoáng thì coù khoeû, chaúng coù ñöùa beù naøo maø khoâng vaäy, aáy cuõng laø söï coâng-bình vaø söï bình-ñaúng cuûa Hoùa-Coâng vaäy. Söï Bieát vaø söï Thoâng aáy bôûi ñaâu maø coù? Coù phaûi laø nhôø caùi “Ñoù” cuûa Trôøi ñaõ ban cho töø khi naøo cho ñeán khi naøo, chaúng heà laáy laïi bao giôø, neân goïi caùi söï Bieát ñoù laø “Löông-Tri” (caùi Bieát ñaõ coù saün), coøn goïi caùi Thoâng aáy laø “Löông-Naêng” (caùi Hay Gioûi saün coù). Vaäy thì moãi ngöôøi ñaõ ñeàu coù Saün trong mình roài, chôù naøo coù ai thieáu ñaâu. Caùi Bieát caùi Thoâng aáy ñeàu laø Thoâng Bieát veà con Ñöôøng Phaûi chôù naø coù quaáy bao giôø! Caùi Löông-Tri vaø Löông-Naêng aáy noù ôû ñaâu? Noù ñeàu ôû trong Taâm, maø ôû trong caùi Löông-Taâm, môùi coù caùi Löông-Tri vaø Löông-Naêng ñöôïc, vì Löông-Taâm cuõng laø caùi Taâm ñaõ coù saün vaø goàm ñuû söï Bieát, söï Thoâng-Hieåu vaø söï Phaûi. Heã coù Bieát coù Thoâng Hieåu, coù Hay Gioûi veà söï Phaûi, thì naøo coù Quaáy bao giôø? Neân môùi troïn ñuû ñieàu Phaûi, khoâng moät maûy ñieàu Quaáy, neân môùi goïi laø Laønh, vì caùi Löông-Tri, Löông-Naêng ôû trong caùi Löông-Taâm aáy noù ñeàu laønh leû khoâng chuùt meõ-khôøn, nöùc-neû, tì-tích, raên-ria chi heát; neân Löông-Taâm cuõng goïi nghóa laø caùi Taâm Troïn-Laønh veà Con Ñöôøng Phaûi.
Bieát ñöôïc con Ñöôøng Phaûi, theo ñöôïc con Ñöôøng Phaûi, Thoâng Hieåu troïn ñöôïc caùc Vieäc Phaûi, laø nhôø caùi Löông-Tri vaø Löông-Naêng, neân cuõng goïi noù laø Taùnh; Taùnh aáy laø “Caùi Ñoù” laø caùi cuûa Trôøi ban phuù cho ñoù. Caùi Taâm coøn phaûi nhôø söùc Ngöôøi gìn giöõ noù cho troïn, thì noù môùi troïn laønh, troïn phaûi, baèng Ngöôøi khoâng caån thaän keàm cheá noù, thì noù seû trôû neân xaáu, ra hö, ra quaáy, vì vaäy neân Taâm coù phaûi, coù quaáy, coù xaáu, coù toát, coù hö, coù neân, coù laønh, coù döõ, laø bôûi nôi Ngöôøi Taïo noù ra, chôù Taùnh laø cuûa Trôøi ban cho, chaúng heà coù xaáu, coù quaáy, coù döõ bao giôø! Tröø ra khi naøo Ngöôøi muoán taäp noù thì chòu laáy.
Muoán caùc troø mau hieåu Taâm Taùnh ra theå naøo, Ta ñem moät hoät Luùa ra ví-duï cho caùc troø deã beà xeùt maø töï hieåu laáy.
Trôøi phaûi sanh cho coù loaøi Ngöôøi, cuõng nhö Ngöôøi phaûi sanh cho coù hoät Luùa vaäy. Ngöôøi laø Luùa cuaû Trôøi, maø laïi laø Trôøi cuûa Luùa. Ngöôøi sanh Luùa, naøo phaûi vuï coù ñaëng maø aên noù ñaâu! Cuõng nhö Trôøi sanh Ngöôøi, naøo doác ñeå aên Ngöôøi bao giôø. Nhöng maø Ngöôøi soáng bôûi Luùa, cuõng nhö Trôøi soáng bôûi Ngöôøi. Ngöôøi khoâng Luùa thì Ngöôøi ñaâu coøn, cuõng nhö Trôøi khoâng Ngöôøi, thì Trôøi naøo coù! Nhöng maø Luùa aáy phaûi nhôø coù Ngöôøi môùi coù, cuõng nhö Ngöôøi naày phaûi nhôø Trôøi maø ra vaäy.
Luùa kia ñaõ nhôø Ngöôøi môùi coù, maø cuõng phaûi coù Ñaát môùi neân, thì Ngöôøi naày cuõng vaäy, laø cuõng bôûi Trôøi maø ra, maø phaûi nhôø Ñaát maø lôùn, vaäy thì: trong Luùa thì ñuû Trôøi Ñaát vaø Ngöôøi, cuõng nhö trong Ngöôøi ñuû coù Trôøi Ñaát vaø Ngöôøi vaäy, væ vaäy neân Ngöôøi vaø Luùa chaúng heà rôøi raõ nhau ñöôïc. Ngöôøi phaûi nhôø Luùa môùi soáng maø Ngöôøi chaúng heà aên Luùa bao giôø. Ta noùi nhö vaäy, chaéc caùc troø noùi raèng: “Ngöôøi chaúng aên Luùa thì Ngöôøi aên Gaïo, aên Côm, Côm Gaïo aáy noù cuõng laø Luùa chôù chi, vì Côm Gaïo laø vaät ôû trong hoät Luùa. Ngöôøi xay Luùa, naáu Gaïo ra laøm Côm maø aên, thì cuõng laø Luùa chôù chi?”
Caùc troø raát laàm, Ngöôøi naøo
coù aên côm bao giôø! Ngöôøi laø
cuûa Trôøi sanh, naøo coù aên vaät chi cuûa Ñaát sanh? Ngöôøi thì phaûi duøng nhöõng moùn chi cuûa Trôøi sanh
ñaëng nuoâi soáng môùi phaûi
Phaàn sau naày,
Ta thaáy nhieàu troø hay duøng laém. Bôûi phaàn ñoâng trong caùc troø
hay duøng caùi Tri cuûa caùi Ngöôøi ñaëng tìm caùi
Ta noùi ñaây khuyeân caùc troø, troø naøo ñaõ hieåu roài, vaäy thì caùc troø haõy thöû nghó sao maø Ta goïi Ngöôøi khoâng aên côm gaïo vaø caùc troø aáy haõy xeùt sao maø ta duøng hoät Luùa ñaëng ví duï Taâm-Taùnh cho Ta nghe thöû coi. Ñem moät vieäc taàm-thöôøng nhö vaäy hoûi thöû caùc troø, coi troø naøo chòu Trí-Tri hay laø troø naøo chòu Trí Löông-Tri cho Ta roõ, roài Ta seõ chæ laïi söï Taàm Thöôøng aáy cho maø hieåu laàn tröôùc ñi.
Baáy nay, töï
baáy nay vaø töï baáy laâu nay, caùc troø heã troø naøo muoán böôùc vaøo ñöôøng
Tu, thì trong loøng ñaõ sao cho ñöôïc laøm Thaùnh
laøm Thaàn, laøm Tieân laøm Phaät.
Neân phaûi lo Tu. Aáy laø caùi Taâm cuûa caùc troø raát toát ñoù, vì laø caùc
troø doác loøng laøm cho ñöôïc Ngöôøi toát, Ngöôøi
laønh, ngöôøi troïn toát, Ngöôøi troïn laønh, Ngöôøi troïn toát troïn
laønh ñoù. Ta cuõng neân khen cho. Song caùc troø muoán laøm
Thaùnh Thaàn tieân Phaät, maø troø chöa böôùc vaøo moät böïc naøo trong naêm
böïc nhö ta môùi vöøa keå treân ñaây, thì laøm sao maø caùc troø böôùc vaøo con
Ñöôøng Thaùnh Thaàn Tieân Phaät cho ñöôïc. Tröôùc nay, töø bao giôø cho
ñeán baây giôø, thì caùc troø maõi chia Thaùnh Thaàn Tieân Phaät laø boán haïng
khaùc nhau, vì goïi raèng trong aáy Thaàn laø böïc nhoû hôn heát, keá ñeán böïc
Tieân, roài ñeán böïc Thaùnh, lôùn hôn heát laø böïc Phaät, maø roát laïi, caùc
troø coøn cho raèng Phaät coøn lôùn hôn Trôøi. Maø neáu coù ai hoûi troø Trôøi laø chi,
thì caùc troø khoâng coù troø naøo bieát ñaâu maø chæ, maø caét nghóa, moät cöù
goïi caùi Khoâng Khoâng, Xanh Xanh, Bieät-Muø phía treân aáy laø Trôøi maø
thoâi. Coù troø cuõng goïi böôùng raèng Ngoïc-Hoaøng aáy laø
Trôøi. Coøn neáu coù hoûi Phaät Thaùnh Tieân
Thaàn laø chi, thì cöù chæ cho
nhöõng buït goã, hoaëc töôïng tranh veõ cuûa nhöõng ngöôøi nöôùc ngoaøi laøm
ra, roài daët teân ngöôøi naày ôû xöù naày, teân ngöôøi kia ôû xöù kia, söï
tích phieâu phieâu höôûng höôûng, khoâng bieát ñaâu laøm baèng côù chaéc chaén
maø nhaän vaøo, maø caùc troø cuõng cöù tin laøm thaät vaäy. Neáu
caùc troø vaãn giöõ moät caùi Tin Voïng Töôûng Voïng
nhö vaäy hoaøi, thì bieát bao giôø cho thoaùt khoûi ñem caùi Voïng hoaøi vaøo
mình. Neáu caùi Voïng coøn dính chaët vaøo mình caùc troø, thì bao giôø
môùi roõ ñöôïc Chôn-
Ngaøy nay, Ta ñaõ vöng lònh Ñöùc Thöôïng-Ñeá, ñeán ñaây ñaëng nhaéc nhôû caùc troø laø ngöôøi coù duyeân muoán tìm Ñaïo. Ta moät khuyeân caùc troø haõy daèn caùi voïng-taâm, voïng-töôûng aáy xuoáng, ñaëng laàn laàn nghe theo lôøi Ta chæ baûo caùi naác thang cho maø böôùc : neáu caùc troø vaãn cöù goïi lôøi ta laø taàm-thöôøng neân vaãn boû qua hoaøi, khoâng chòu nghe ñaëng xeùt cho kyõ, thì laøm sao Ta chæ cho ñeán cuøng ñöôïc.
Ta tröôùc ñaõ hoûi con ñöôøng ñi
cho ñeán maø laøm cho ñöôïc Thaùnh Thaàn Tieân Phaät, thì caùc troø ñaõ chia
boán böïc aáy ra laøm hai con ñöôøng roài, caùc troø thöû nghó coi : Con Ñöôøng Ñaïo naøo coù hai bao giôø ? Neááu Con
Ñöôøng Ñaïo phaûi coù hai, thì Trôøi phaûi coù maáy ?
Chôn-
Chôù chi theo yù caùc troø töôûng, maù caùc troø chòu ñem loøng xeùt theâm ñeán moät nöôùc nöõa, cho hieåu raèng : Thaùnh, Thaàn, Tieân, Phaät aáy vaãn coù moät, laø vì nhöõng böïc aáy tröôùc kia cuõng laø Ngöôøi nhö caùc troø vaäy, thì caùc troø lieàn hieåu raèng caùc böïc aáy vôùi caùc troø cuõng laø Moät maø thoâi, chôù naøo phaûi laø naêm.
Caùc troø thöû nghó ñaëng xeùt coi, moät con chim, töø khi coøn ôû trong tröùng cho ñeán luùc bieát bay lieäng treân caùc töøng maây xanh, thì cuõng laø Moät con chim ñoù, hay laø maáy con ? Chim con nôû ra khoâng loâng caùnh laàn laàn ñeán bieát bay, aáy laø taïi sao vaäy ? Coù ai daïy noù khoâng ? Hay laø noù taäp neân quen ? Khi noù lôùn bieát bay, bieát choïn caây maø ñaäu, bieát thôøi tieát, bieát phöông höôùng, bieát vaày baày hieäp baïn, bieát thöông ñoàng loaïi, bieát dìu daét nhau sôùm toái, aáy taïi sao noù vaäy ? Coù ai daïy noù khoâng ? Hay laø taïi noù taäp neân quen ? Neáu raèng coù ai daïy noù neân noù bieát, hoaëc laø taïi taäp neân quen, thì caùi söï bieát vaø caùi söï quen cuûa noù bôûi ñaâu maø ra ? Noù coù caàn chi phaûi duøng saùch naøo ñeå laïi cho noù hoïc hay khoâng ? Hay laø noù chæ duøng caùi Taùnh cuûa Trôøi ban phuù cho noù, roài noù coù saün caùi Luông-Tri, Luông-Naêng cuûa noù, neân töï mình noù caát caùnh bay cao, vaø töï mình noù bieát Caùch töø moãi Vaät, Trí heát caùi Tri cuûa noù, ñaëng noù traùnh khoûi baãy khoûi doø, ñaëng bieát phaûi caây môùi ñaäu, ñaëng bieát phaûi vaät môùi aên, cuøng laø ñaëng bieát, bieát heát thaûy nhöõng vieäc cuûa noù phaûi bieát maø nuoâi soáng cho noù vaø dìu daét cho ñoàng loaïi noù ? Töø khi noù ôû trong tröùng nôû ra, ñeán luùc moïc loâng moïc caùnh, thaúng ñeán bieát caùch dìu-daét ñoàng loaïi noù, coù ai ñem söùc ngoaøi vaøo giuùp cho noù ñöôïc vaäy, hay laø noù nhôø laáy caùi söùc töï-nhieân cuûa noù neân noù ñöôïc vaäy ? Noù coù bieát caùi söùc töï-nhieân cuûa noù bôûi ñaâu maø coù hay khoâng ? Hay laø noù nhôø noù tuaân theo caùi söùc töï-nhieân ñoù neân noù môùi ñöôïc töï-nhieân maø bieát, maø quen, maø laøm theo söï töï-nhieân ñoù maø thoâi ? Coøn phaàn caùc troø, caùc troø coù bieát caùi söùc töï-nhieân giuùp cho noù ñoù laø bôûi ñaâu noù ñöôïc coù hay khoâng ?
Ta hoûi vaäy, chaéc caùc troø
traû lôøi raèng : Caùi söùc töï-nhieân aáy laø
nôi Trôøi. Caùc troø ñaõ goïi raèng caùi
xanh xanh ôû bieät muø kia laø Trôøi roài, hoaëc laø vò Ngoïc-Hoaøng noï laø
Trôøi roài, thì hai caùi vaät aáy moät caùi laø caûnh saéc nôi khoâng-trung,
coøn moät caùi laø caùi danh hieäu ñeå goïi moät vò Thieân Thaàn cuûa ngöôøi
muoán toân-troïng, maø cuõng chaúng bieát ai laø ai, hai vaät aáy laø hai vaät,
naøo phaûi laø Trôøi ñaâu. Noù ñaõ laø hai vaät, thì noù laø hai vaät, chôù noù
naøo phaûi laø caùi
Caùc troø neân hieåu raèng : Töï-Nhieân
aáy laø
Ta noùi vaäy chaéc caùc troø laáy
laøm laï, chaéc caùc troø töôûng vaø nghó raèng ta noùi nghòch vôùi Ñaïo, caùc
troø naøo deø caùc troø ñaõ nghòch haún vôùi Ñaïo töï baáy laâu roài, vì caùc
troø vaãn queân lôøi Ñöùc Chí Toân ñaõ daïy raèng :
« Ñaïo laø Chôn-
Ta thöôøng ñem loøng khen caùc troø, bieát caùc troø coù chí ham tu laém, hay baøn luaän neân ta thöôøng thaáy caùc troø hay baøn luaän vôùi nhau nhöõng khoa thoâng-thaàn, thoâng thieân, neân caùc troø bieát chia voõ-truï ra laøm maáy töøng maáy lôùp ; bieát toaùn Trôøi Ñaát coù ra ñaõ maáy kieáp maáy ñôøi ; vaø ñeán bao-giôø phaûi tan phaûi raõ ; bieát luaän theo Aán, saùu neûo luaân-hoài ; bieát noùi theo Aâu, baûy töøng khí chaát ; naøo laø chaát loûng chaát ñaëc ; ñaâu laø coõi Phaät coõi phaøm, hoàn hoàn phaùch phaùch saéc saéc thaân thaân ; nhöõng trieát-lyù huyeàn-cô cuõng ñem ra ñaëng phaân-bieät ñöôïc, nhöõng trí-tri caùch-vaät cuõng tìm ñeán ñaëng giaûi quyeát xong ; thaät söï hoïc cuûa caùc troø raát laáy laøm coâng-phu laém, thaät ñaùng khen.Tuy vaäy nhöng Ta cuõng chaúng khoûi coù loøng traùch caùc troø moät ñieàu, laø vì sao nhöõng söï-lyù vieãn-vong nhö theá, maø caùc troø chòu gia coâng tìm kieám ñaëng hoïc, ñaëng nhôù, ñaëng noùi ; coøn moät caùi söï-lyù saùt-caän maät-thieát trong mình cuûa caùc troø, laø caùi maø caùc troø phaûi nhôø maø Soáng, phaûi coù môùi Sanh, sao caùc troø laïi ñaønh queân haún, khoâng chòu ñem loøng suy xeùt ñaëng hieåu, daëng laøm cho Soáng vaø cho Sanh theâm ra ? Neáu vaäy coù phaûi laø caùc troø ham chuoäng nhöõng ñieàu cao xa khoâng baèng côù, ñaëng noùi cho ngöôøi goïi caùc troø laø hoïc cao bieát roäng, ñaëng laøm cho maát thôøi giôø cuûa caùc troø vaø cuûa nhieàu ngöôøi khaùc, vì phaûi bò nhöõng giaáy tôø keû moäng ñoù, truøng truøng ñieäp dieäp, bieát maáy chuyeán taøu chôû xe chuyeân ; laïi cuõng vì nhöõng gioïng queán keû meâ kia, huyeàn-huyeàn, dieäu dieäu, daùm khieán ñöôïc ñaù chaïy caùt bay. Vaäy ta hoûi thöû caùc troø, nhöõng söû hoïc noùi nhö theá, noù coù boå ích chuùt naøo cho söï Soáng cuûa caùc troø hay khoâng ? Caùc troø ñaõ goïi laø ngöôøi hoïc Ñaïo, sao nôõ queân thaân mình nhôø chi maø Soáng, bôûi ñaâu maø Sanh, laøm sao maø Soáng laøm sao maø Sanh, thì laøm sao maø hoïc Ñaïo ñöôïc ? Bôûi thaân mình caùc troø ñaây maø caùc troø coøn ñaønh boû queân ñi, neân môùi taäp ra tieáng xaû-thaân ñaëng gaït-gaãm ngöôøi, ñaëng che chôû khuaát laáp caùigiaû caùi doái, caùi doát caùi queâ, ñaëng laøm cho ngöôøi laàm töôûng raèng mình thaät coù loøng lo cöùu vôùt ñôøi, neân môùi khoå-haïnh môùi xaû-thaân ñoù. Naøo deø neáu moät ngöôøi xaû-thaân ñaëng kieám ñieàu mô moäng maø daïy ra nhieàu ngöôøi khaùc laøm theo, laâu ngaøy chaày thaùng, thì caùi nöôùc coù nhöõng ngöôøi nhö vaäy seõ thaønh moät caùi nöôùc tro taøn caây muïc, chôù naøo coù ích chi cho nhôn loaïi. Neáu vaäy thì Taïo-Hoùa sanh gioáng Ngöôøi ñaây ñeå laøm chi ? Neáu trong caùc troø, coù troø naøo muoán xaû thaân, Ta khuyeân haõy noi göông cuûa Thích-Ca Vaên-Phaät thì môùi goïi laø truùng baèng traùi laïi, thì laø huûy thaân voâ-ích, hoaëc laø laøm caùch doái giaû ñaëng ñaùnh löøa gaït-gaãm keû meâ, toäi aáy coù chi lôùn baèng. Caùc troø cuõng thöôøng noùi Tu-Thaûn, Tu-Taâm, sao caùc troø khoâng hoïc caùch aáy maø laøm theo cho ñuùng, laïi hoïc chi nhöõng caùch noùi moäng, ñaëng laøm cho ngöôøi tin vô ?
Kìa loaøi phi-ñieåu coù chim anh-voõ, loaøi taåu-thuù coù gioáng tinh-tinh, hai loaøi naày bieát hoïc tieáng ngöôøi vaø bieát noùi tieáng ngöôøi in nhö ngöôøi vaäy ; song le neáu noù coù hoïc tieáng ngöôøi cho gioáng ñeàn böïc naøo ñi nöõa, thì phi-ñieåu cuõng coøn laø phi-ñieåu, taåu-thuù cuõng nguyeân taàu-thuù, chôù naøo coù thaáy ích lôïi chi cho noù. So laïi vôùi loaøi Ngöôøi ñaõ laø loaøi bieát noùi roài, sao laïi coøn hoïc Noùi laøm chi nöõa ? Tinh-tinh vaø anh-voõ khoâng bieát noùi, neân noù phaûi hoïc noùi, ñaëng giaû boä laø loaøi Ngöôøi, coøn loaøi Ngöôøi ñaõ bieát Noùi roài, sao khoâng hoïc “Laøm” cho ñaùng laø loaøi Ngöôøi, maø cuõng cöù hoïc noùi nhö tinh-tinh anh-voõ maø chi ? Haõy thaät-haønh lôøi noùi cuûa mình ñaõ hoïc ñaõ bieát, thì môùi ñaùng goïi laø Con Ngöôøi.
Con Ngöôøi sôû dó khaùc hôn caàm-thuù laø nhôø coù caùi Linh-Taùnh Linh-Taâm. Bôûi coù Linh-Taâm Linh-Taùnh neân Linh-Hoàn môùi ñöôïc Linh-Thoâng hoaït-baùc khoâng choã trôû ngaïi. Haõy xeùt cho kyõ thì thaáy roõ raøng raèng : Loaøi chim laø loaøi phaûi bieát bay, caùi taùnh bay laø taùnh töï-nhieân cuûa noù ; loaøi thuù laø loaøi phaûi bieát chaïy, bieát leo treøo, taùnh aáy cuõng laø taùnh töï-nhieân cuûa noù vaäy. Nay tinh-tinh anh-voõ boû caùi taùnh töï-nhieân saün coù cuûa noù, ñaëng taäp hoïc noùi theo tieáng loaøi ngöôøi, laø sao vaäy ? Laø vì noù coù taùnh muoán taán-hoùa theâm, noù bieát loaøi ngöôøi laø moät loaøi raát quí, nhöng maø noù chaúng bieát söï quí cuûa loaøi ngöôøi laø taïi nôi ñaâu, noù töôûng raèng loaøi ngöôøi sôû dó ñöôïc quí laø taïi coù bieát noùi maø thoâi, neân noù môùi taäp noùi theo. Tuy söï muoán taán-hoùa aáy coù leõ phaûi cho noù, nhöng noù quaù caùi voïng-taâm ñaëng voïng caàu voïng töôûng nhöõng ñieàu ngoaøi phaän-söï cuûa noù phaûi laøm, vì heã coù chuùt Voïng thì chaúng heà Chaùnh bao giôø. Bôûi noù coù caùi voïng traùi leõ nhö vaäy, neân loaøi ngöôøi môùi kieám baét noù ñem veà caàm nhoát ñaëng nuoâi cho noù noùi nghe chôi. Ban ñaàu noù cuõng ñaéc chí laém, vì khoûi thaát coâng bay chaïy ñaëng kieám aên, ñaõ ôû nhaø toát laïi ñöôïc ñoà aên ngon, coøn coù chòu khoù ñaëng taäp noùi maø thoâi, song saùi caùi töï-nhieân cuûa noù ñaõ saün coù, neân töï-nhieân noù phaûi cheát vì caùi voïng cuûa noù ñoù vaäy.
Vì côù chi caàm thuù muoán taán-hoùa hoïc theo nhôn-loaïi maø goïi raèng laø Voïng ? Laø vì loaïi aáy chöa coù Linh-Hoàn, môùi vöøa vöøa coù Thaàn-Hoàn maø thoâi, neân caàn phaûi nuoâi caùi xaùc thaân cho ñaày ñuû, ñaëng thô thôùi caùi Thaàn Hoàn, ñeán luùc caùi Thaàn Hoàn ñaõ ñöôïc troïn laønh roài thì noù seõ taán-hoùa töï-nhieân.
Loaøi Ngöôøi ñaõ vöôït qua khoûi chaúng bieát bao nhieâu böïc, neân môùi ñöôïc coù Linh-Taâm, Linh-Taùnh, ñöôïc coù Linh-Hoàn raát hoaït-baùt ; sao chaúng lo tieáp döôõng taøi boài cho ñöôïc Chí-Thieän Chí-Myõ, laïi ñaønh trôû laïi taäp aên taäp noùi maø chi ? Laïi trong söï taäp aên taäp noùi chaúng bieát roõ maø phaân bieän ñöôïc, thì töï-nhieân Linh-Hoàn phaûi maát, thì caùi kieáp Sanh laøm Ngöôøi naày chaúng laø uoång laém thay !
Muoán xeùt cho bieát Taâm Taùnh Con Ngöôøi ra theå naøo, neân Ta ñaõ ñem Hoät Luùa duøng laøm ví-duï vaø baûo caùc troø xeùt laáy thì hieåu, nhöng caùc troø maõi tìm kieám nôi ñaâu xa vôøi, neân khoâng chòu xeùt moät vaät taàm thöôøng tröôùc maét maø caùc troø thöôøng thaáy thöôøng duøng haèng ngaøy.
Caû theá-giaùi chaúng coù choã naøo maø chaúng coù gioáng Luùa cuõng nhö chaúng coù choã naøo maø chaúng coù gioáng Ngöôøi, vì heã coù Ñaát thì coù Luùa, coù Ngöôøi, maø coù Ngöôøi thì môùi neân Ñaát. Thöû xeùt coi Luùa aáy Trôøi sanh hay laø Ñaát sanh ? Ngöôøi naày Ñaát sang hay Trôøi sanh ? Côù sao ai cuõng noùi raèng heã coù Ñaát thì coù Coû ? Vaäy Luùa kia cuõng laø moät gioáng Coû sao ? Neáu Luùa cuõng laø moät gioáng Coû, thì Ngöôøi aên Luùa cuõng nhö Thuù aên Coû sao ? Coù gioáng Thuù phaûi aên Coû, coù gioáng Ngöôøi haûi aên Luùa, maø gioáng Thuù phaûi aên Coû kia noù cuõng bieát Luùa laø ngon hôn Coû vaäy, coøn caùi gioáng Ngöôøi phaûi aên Luùa ñaây, coù gioáng naøo bieát khen Coû laø ngon hôn Luùa hay khoâng ? Neáu goïi Thuù bieát Luùa laø ngon hôn Coû neân tìm Luùa ñaëng aên, coøn Ngöôøi laø moät con thuù bieát khoân, neân trong loøng khoâng coøn phaûi bieát tôùi Coû nöõa, neân môùi gieo troàng caùc gioáng Luùa ñaëng aên, neáu quaû nhö vaäy, neáu quaû thaät nhö vaäy, thì quaû Ngöôøi laø moät con Thuù bieát khoân roài maø ! Tieác thay, ñaõ ñöôïc sanh ra ñöùng vaøo haïng laø Gioáng Ngöôøi roài, maø nôõ ñeå cho goïi raèng gioáng Thuù bieát khoân ! Neáu loaøi Ngöôøi quaû laø moät gioáng Thuù bieát khoân, thì chaúng laø uoång sanh caùi kieáp laøm loaøi Ngöôøi laém chaêng ? Vì cuõng chaúng bieát bao nhieâu laø thuù bieát khoân vaäy, chôù chaúng phaûi coù moät gioáng Ngöôøi môùi laø bieát khoân maø thoâi. Thì haõy xeùt coi, cuõng chæ laø moät gioáng Thuù vôùi nhau, maø coù con naày laïi khoân hôn con kia nhieàu, vaäy thì nhöõng con khoân hôn aáy cuõng ñeàu ñöôïc goïi laø Ngöôøi hay sao ? Neáu Ngöôøi maø chæ bieát töï goïi mình raèng laø Ngöôøi, laø khoân hôn Thuù maø thoâi, thì Ngöôøi naày sanh ra ñaëng laøm chi ? Trôøi sanh ra loaøi Thuù ñaëng giuùp ñôõ cho Ngöôøi, coøn sanh ra loaøi Ngöôøi ñaây ñaëng khoân hôn Thuù, ñaëng baét Thuù giuùp cho Ngöôøi hay sao ? Giuùp cho Ngöôøi ñaëng laøm chi ? Xeùt roõ caùc ñieàu ñoù, thì caùc troø thaáy raèng Ngöôøi laø Ngöôøi, Thuù laø Thuù, cuõng nhö Luùa laø Luùa, maø Coû laø Coû vaäy.
Caùc böïc Hieàn-Trieát Tieàn-Boái
ñeàu noùi raèng : Loaøi
Ngöôøi laø moät vaät khoân hôn muoân vaät, chôù naøo coù noùi raèng loaøi Ngöôøi laø moät vaät khoân hôn muoân Thuù ñaâu. Vì vaät
laø Vaät, goàm ñuû caùc loaøi, chôù chaúng phaûi moät loaøi Thuù ñuû goïi laø
vaät ñöôïc. Caùi xaùc thòt cuûa Ngöôøi ñaây cuõng laø moät vaät trong
muoân vaät vaäy, nhöõng moùn chi coù hình-theå, coù
khí-chaát, ñeàu goïi laø Vaät, neân môùi coù tieáng goïi chung
laø vaät-chaát, nhöng phaûi chia ra laøm nhieàu
chaát naøo laø hình-chaát, naøo laø theå-chaát, naøo laø khí-chaát, naøo laø
vaät-chaát, chia nhö vaäy cho deå phaân bieät. Nhö Trôøi, Bieån, Soâng, Nuùi,
Ñaát, Nöôùc, Coû caây, Caàm Thuù, Vaät duïng, ñeàu laø Vaät heát thaûy, vì vaäy
neân coù tieáng goïi chung laø Voõ-Truï Vaïn-Vaät.
Laïi coøn nhöõng moùn chi tuy voâ-hình, song
trong oùc Ngöôøi coù ñem tö-töôûng ñaëng töôûng-töôïng ra coù tröôùc coù sau,
coù neân, coù hö, coù phaûi, coù quaáy, coù ñöôïc, coù khoâng, thì cuõng goïi
laø Vaät vaäy, nhöng ñoåi teân noù laïi keâu laø Söï,
vì Söï laø moät Vaät khoâng coù hình, nhöng maø
noù ñaõ coù Theå cho tö-töôûng cuûa Ngöôøi töôûng-töôïng noù ra ñöôïc, vì noù
coù
Loaøi Ngöôøi sôû dó ñöôïc goïi raèng khoân hôn muoân Vaät laø nhôø coù caùi Ñöùc raát Saùng cuûa Trôøi ban cho. Caùi Ñöùc raát Saùng aáy goïi laø Linh-Taùnh hay Linh-Hoàn. Ngöôøi coù Linh Taùnh aáy neân môùi bieát coäi reã cuûa Con Ngöôøi goác nôi Trôøi maø ra, töø Trôøi maø coù, neân phaûi lo giuùp Trôøi haønh Ñaïo. Ngöôøi nhôø coù Linh-Taùnh aáy vaø phaän-söï nhö vaäy, neân coù theå giao thoâng vôùi Trôøi. Söï giao-thoâng aáy goïi laø Caûm-ÖÙng. Trôøi Ngöôøi Caûm-ÖÙng vôùi nhau chaúnh heà sai chuùt phaân haøo cuõng nhö kim nam-chaâm vôùi ñaù töø-thaïch vaäy ; hai vaät laø hai vaät khaùc nhau, nhöng neáu chaúng gaàn nhau thì thoâi, baèng gaàn nhau thì Khí-Chaát vaø Taùnh-Chaát noù lieàn ruùt hít vôùi nhau. Neáu chaúng ñöôïc vaäy, thì nghóa laø trong hai Vaät aáy aét coù moät Vaät, hoaëc kim bò seùt, hoaëc ñaù bò cheát neân maát caùi Töï-Nhieân cuûa noù roài, neân caùi Chaát Vaät cuûa noù tuy coøn nguyeân ñoù, song cai Khí-Chaát hay laø caùi Taùnh-Chaát cuûa noù ñaõ tuyeät roài neân noù môùi khoâng höôûng-öùng vôùi nhau ñöôïc. Ngöôøi cuõng vaäy, neáu Ngöôøi khoâng Caûm-ÖÙng ñöôïc vôùi Trôøi, laø cuõng do nôi caùi Linh-Caên cuûa Ngöôøi ñaõ hö, ñaõ muïc, khieán cho Linh-Taùnh khoâng coøn ñöôïc Linh-Thoâng, Linh-Hoàn phaûi bò meâ-muoäi maø ra ñoù.
Ñaõ goïi raèng Trôøi Ngöôøi
Caûm-Öùng vôùi nhau ñöôïc, nhöng trong söï Caûm-ÖÙng aáy, chaúng phaûi töï Trôøi taïo tröôùc, aáy laø do nôi Ngöôøi
gaây laáy, heã Ngöôøi gaây ñieàu laønh thì ñöôïc laønh traû, maø
gaây döõ thì coù döõ ñeàn, cuõng nhö troàng döa thì ñöôïc döa, troàng ñaäu, thì
ñöôïc ñaäu vaäy ; giaây
Caûm-ÖÙng noái chaët Trôøi vôùi Ngöôøi cuõng nhö aùnh saùng doïi Hình vôùi
Boùng vaäy. Daây caûm-öùng do nôi ñaâu maø ñöôïc aûnh höôûng chaéc chaén
nhö vaäy ? AÁy laø do nôi moä caùi
Ngöôøi ñöôïc gìn giöõ Löông-Taâm
cho troïn Thieân-Taùnh, do theo Chôn-Lyù laøm cho truùng Ñaïo-Lyù, môùi thaät laø
ñaùng goïi Con Ngöôøi, laø thaät Ngöôøi khoân hôn muoân Vaät ñoù. Ngöôøi ñöôïc vaäy,
môùi ñem caû Voõ-Truï Vaïn-Vaät vaøo loøng,
ñaëng laøm Moät vôùi mình, môùi coù theå giuùp
ích cho nhôn-loaïi quaàn-sanh, môùi hieåu söï thay
theá cho Trôøi laø theå naøo, ñaëng laøm cho truùng Thieân-
Caùc troø nghe kyõ nhöõng lôøi Ta ñaõ noùi, roài caùc troø töï xeùt roõ coi trong theá-gian naày, treân maët traùi ñaát naày, coù maáy haïng Ngöôøi, Ngöôøi böïc naøo nhieàu, böïc naøo vöøa vöøa, böïc naøo ít, roài caùc troø lieàn thaáy böïc naøo phaän-söï ñeå daønh laøm chi, chaúng caàn ta phaûi giaûi nöõa.
Muoán cho caùc
troø roõ theâm ñaëng xeùt cho truùng
Ta duøng Ñaát laøm tyû-duï cho
Löông-Taâm Con Ngöôøi, chaéc caùc troø traùch Ta nôõ duøng moät Vaät voâ-tri
voâ-giaùc nhö vaäy ñaëng laøm tyû-duï thí vôùi Löông-Taâm. Sao caùc troø chaúng
xeùt coi caùi Tri-Giaùc laø caùi chi ? Sao caùc troø nôõ goïi Ñaát laø
moät Vaät voâ Tri-Giaùc. Vaäy chôù Vaät naøo coù Tri-Giaùc ?
Caùc troø töôûng Ngöôøi coù tri-Giaùc laém sao ? Caùc troø haõy Ñònh-Taâm laïi xeùt lôøi Ta ñaây cho kyõ. – Tri-Giaùc vaän ñoäng cho Thieân-
Caùi Vaät maø töï-nhieân noù, noù khoâng söûa, khoâng phaù, khoâng laøm hö Löông-Tri Löông-Naêng Töï-Nhieân cuûa noù, thì coøn coù Vaät naøo maø giöõ troïn ñöôïc Löông-Taâm hôn noù nöõa khoâng? Ta duøng moät Vaät nhö vaäy ñaëng tyû duï cho Löông-Taâm Con Ngöôøi, sao caùc troø laïi coù yù traùch Ta vaø cheâ Ñaát raèng khoâng Löông-Taâm? Bôûi Ñaát coù Löông-Taâm maø laïi coøn bieát gìn giöõ nguyeân troïn Löông-Taâm cuûa noù, bieát thi haønh theo Löông-Tri, Löông-Naêng cuûa noù neân Thieân-Taùnh cuûa noù chaúng heà sai, vì Thieân-Taùnh aáy laø Löông-Tri Löông-Naêng chöùa ñöïng saún coù trong Löông-Taâm vaäy.
Muoán cho caùc troø roõ chaéc Löông Taâm vaø Thieân Taùnh cuûa gioáng Ñaát, Ta caàn phaûi chæ roõ theâm nöõa, ñaëng xeùt cho kyõ. Coù maët Ñaát, gioáng Ñaát naøo maø khoâng lo laøm boån phaän noù khoâng? Boån phaän noù laø gì? Laø noù phaûi lo nhö caùc troø ñaõ noùi raèng: heã coù Ñaát thì coù Coû ñoù. Ñaát coù nhieàu maët, nhieàu gioáng, neân Coû coù nhieàu thöù, nhieàu loaøi, tuøy theo choã ñaëng noù lo noù sanh noù hoùa theâm ra hoaøi, chôù noù chaúng heà nghæ ngôi giaây phuùt, chaúng heà daùm ñeå troáng moät choã naøo maø khoâng coù chòu ñöôïc söï sanh-hoùa cuûa noù, daàu cho taän döôùi ñaùy bieån, laø moät choã coû caây boâng traùi khoâng theå moïc ñöôïc, hay laø toät choùt ñaàu non, ñaù döïng cuõng laø moät choã khoù beà cho caây traùi ñaâm choài nöùc reã, hoaëc laø maáy choã hoá thaãm hang saâu, maø noù cuõng kieám ñuû phöông theá ñaëng lo sanh-hoùa ñuû caùc thöù caây, cuõ, rong, reâu cao thaáp, lôùn nhoû, ñöùng boø, chaúng heà thieáu soùt, hoaëc ñeå hôû moät maët naøo; traùi laïi nhöõng choã nhö vaäy, thì noù laïi hoùa ra nhöõng kyø-hoa dò-thaûo, cuøng laø nhöõng vaät quí, thuoác hay hôn nöõa laø khaùc. Boån phaän cuûa Ñaát laø lo troøn nhö vaäy, caùc troø thöû nghó coi, noù coù Löông-Taâm hay khoâng? Noù coù Tri-Giaùc hay khoâng? Noù bieát vaän-ñoäng hay khoâng? Noù coù laøm ñieàu chi traùi vôùi Töï-Nhieân noù vaø maát Thieân-Taùnh noù hay khoâng? Coù phaûi laø nhö vaäy môùi goïi raèng ñuû Löông-Tri vaø Löông-Naêng hay khoâng? Coøn phaàn caùc troø thì sao?
Ñaát ñaõ chaúng nhöõng bieát sanh caùc thöù caây coû maø thoâi, noù coøn laïi bieát hoùa sanh caùc thöù caù toâm ruøa traïch vaäy. Noù ñaõ bieát hoùa sanh ñuû, maø laïi cuõng nuoâi döôûng troïn, chaúng heà boû moät vaât naøo thaát thöôøng ñoùi khaùt. Xeùt vaäy coi Löông-Taâm noù coù soùt choã naøo khoâng? Coøn phaàn caùc troø coù ñöôïc nhö vaäy hay khoâng?
Soâng nuùi kia ai sanh, chaâu baùu noï ai saém, laâm-saûn khoaùng-saûn aáy bôûi ñaâu maø coù? Thöïc-vaät hoaù-vaät ñoù nhôø ñaâu maø ra, coù phaûi ñeàu do nôi Ñaát taïo saün, sanh saün, chöùa saün hay khoâng? Caùi söùc Löông-Tri Löông-Naêng cuûa noù nhö vaäy, coù ñaày ñuû troïn toát troïn laønh hay khoâng? Coøn phaàn caùc troø theå naøo?
Ta töøng nghe Ñöùc Chí Toân daïy
phaän söï cuûa caùc troø laø: phaûi môû mang khaép
coûi Hoàng-Hoang vaø laäp xong danh phaän Tam Taøi phoøng coù ngaøy trôû veà
Hieäp-Nhöùt vôùi Ngöôøi nôi Baïch Ngoïc Kinh, vì vaäy neân caùc troø
chuyeân lo xeùt cuøng toät söï
Coù leõ naøo Ñöùc Chí Toân aân caàn khuyeân nhuû caùc troø haõy môû mang khaép coõi Hoàng-Hoang vaø laäp xong danh phaän Tam taøi, ñaëng Hieäp-Nhöùt vôùi Ngöôøi nôi Baïch Ngoïc Kinh thì coù, chôù naøo coù daïy môû mang khai khaån ruoäng ñaát hoang-vu röøng ruù nôi theá-haï naày, ñaëng laøm cuûa rieâng laïi coøn goùp thaâu hoa-lôïi maø tieâu xaùi ñaâu! Caùc troø sao chaúng xeùt coi coõi Hoàng-Hoang laø coõi naøo? Bieát roõ coõi aáy ôû ñaâu thì môùi laäp danh phaän ñöôïc chôù. Tam Taøi laø chi? ÔÛ ñaâu? Bieát ñöôïc thì môùi laäp danh phaän ñöôïc, baèng khoâng bieát ñöôïc thì laøm sao choxong! Ñöùc Chí Toân daïy vieäc moät nôi, maø caùc troø laøm vieäc moät ngaõ, baûo sao maø không vay traû traû vay!
Caùc troø ñaõ bieát vaø ñaõ
nhìn-nhaän lôùp cao xanh loäng loäng bieät muø kia laø Trôøi,
khoái haønh-tinh cöùng ñaëc maø caùc troø ñöùng ôû ñaây laø Ñaát vaø caùc troø ñoù laø Ngöôøi,
neân caùc troø keâu ba vaät aáy laø Tam Taøi,
vaäy caù troø coù hieåu Tam taøi laø Ba hay laø Moät? Neáu
goïi raèng Moät sao Vaät coù Ba? Neáu goïi raèng Ba sao
Naày, caùc troø haõy nghe Ta
nhaéc laïi cho maø nhôù: Trôøi, Ñaát, Ngöôøi, trong loøng vaãn chöùa moät Söï Thöôøng maø thoâi. Thöôøng aáy nghóa laø khoâng thay ñoåi,
khoâng ñöôïc khoâng coù, khoâng ñöôïc khoâng khoâng, khoâng ñuû, khoâng thieáu,
khoâng döùt, khoâng ngôùt, khoâng ngöøng, khoâng nghó, khoâng mau, khoâng
chaäm; Thöôøng Thöôøng hoaøi maø cuõng Bình
Thöôøng hoaøi, muoân ngaøn trieäu öùc kieáp nhö Moät. Ñaõ gìn
giöõ Söï Thöôøng aáy ñöôïc, giöõ troïn veïn nhö vaäy, maø coøn phaûi coù Ñöùc-Tin chaéc thieät
khoâng sai. Laøm söï Thöôøng,
giöõ söï Thöôøng, laøm söï Thieät, giöõ söï Thieät, laøm
vaø giöõ hoaøi cho Thöôøng
vaø cho Thieät cho troïn söï Tin, aáy laø Vaät cuûa trong loøng Trôøi Ñaát vaø Ngöôøi chöùa saün
ñoù. Ñöôïc Thöôøng ñöôïc Thieät ñöôïc Tin, aáy bôûi nôi Lyù
raát chaéc raát vöõng,
coù Moät khoâng Hai, lyù aáy laø Chôn-Lyù vaäy. Bieát ñöôïc
Thöû xeùt coi ba Vaät kia coù Vaät naøo daùm boû, daùm rôøi söï Soáng hay khoâng? Söï Soáng aáy Ba Vaät ñoàng höôûng chung vôùi nhau, hay laø moãi Vaät töï mình höôûng rieâng laáy cuûa mình? Maø coù Vaät naøo töï mình coù rieâng vaø giöõ rieâng laáy cho mình hay khoâng? Hay laø phaûi nhôø nhau môùi coù? Nhôø nhau môùi Soáng?
Trôøi, Ñaát moät loøng laøm troøn phaän söï Taøi-naêng töï-nhieân cuûa mình vaø ban boá söï Soáng theo boån phaän, chaúng daùm sai, duy coù Ngöôøi thì chaúng chòu. Ñaõ chaúng chòu laäp Taøi laøm söï Soáng cho xong hieäp ñuõ Ba, traùi laïi coøn sanh taâm phaù haïi hai Taøi kia cho ñöôïc môùi vöøa loøng. Caùc troø xeùt coi, coù Ngöôøi naøo maø chaúng lo chaúng tính theá thaàn möu chöôùc, doác laøm laøm sao phaù cho ñöôïc Söï Soáng cuûa Trôøi Ñaát ñaëng laøm troø chôi cho mình tuøy theo trí cuûa noù tính tôùi böïc naøo, hay khoâng? Taøi-naêng cuûa Trôøi Ñaát laø laøm cho ra Söï Soáng ñaëng giuùp Ngöôøi, coøn Taøi-naêng cuûa Ngöôøi laïi laøm laøm sao cho maát Söï Soáng cuûa Trôøi Ñaát ñaõ laøm, nhö vaây baûo laøm sao goïi ñöôïc laø laäp xong danh phaän Tam-Taøi? Chôù chi Ngöôøi ñaõ bieát tìm ra AÂm-Döông Nguõ-Haønh Khí-chaát Sanh-khaéc Bieán-hoùa cuûa Trôøi Ñaát theå naøo ñuû heát roài, thì ñaùng leõ phaûi duøng laáy noù, ñaëng laäp theâm cho troïn Taøi-naêng cuûa mình, ñaëng laøm cho Söï Soáng aáy, Soáng theâm, cho Ngöôøi Soáng theâm môùi goïi raèng laäp xong danh phaän Tam Taøi cho, coù leõ ñaâu troäm duøng nhöõng Söï Soáng cuûa Trôøi Ñaát, hoaëc Höõu-hình, hoaëc Voâ-hình, ñaëng cheá taïo ra nhöõng vaät khaùc thay ñoåi caû caùc Söï Soáng töï-nhieân cuûa noù ñaõ saün coù, ñaëng goïi laø Vaät cuûa Ngöôøi sanh. Thöû coi nhöõng vaät goïi laø vaät cuûa Ngöôøi laøm roài ñöôïc ñoù, noù coøn coù Söï Soáng hay khoâng? Maø neáu Ngöôøi ñem noù ra ñaëng coâng-duïng, thì Ngöôøi coù Soáng ñöôïc vôùi noù hay khoâng? Hay laø Ngöôøi duøng noù ñaëng phaù laáy Söï Soáng cuûa Ngöôøi maø Ngöôøi khoâng hay? Neáu cöù moät caùch nhö vaäy maø tieán-haønh cho ñeán cöï-ñieåm cuûa loøng Ngöôøi muoán, thì bieát bao giôø trôû veà maø Hieäp-Nhöùt cho ñöôïc! Baûo sao khoâng luaân-hoài.
Caùc troø coù hieåu coõi Hoàng-Hoang laø choã naøo khoâng? Caùc troø moät goïi Hoàng-Hoang laø choã Daát caùt raäm-raïp hoang-vu chöa khai phaù neân doác khai khaån cho thaønh Ñieàn, daàu cho nuùi non, soâng bieån, röøng suoái, moû haàm, chi chi cuõng laën-huïp böôi-moùc ñaøo phaù tìm kieám traân-chaâu böûu-vaät; caùc troø goïi laøm nhö vaäy laø môû-mang khaép coõi Hoàng-Hoang ñoù; caùc troø naøo deø laøm nhö vaäy laø raát saùi vôùi Luaät Trôøi vaø saùi haún vôùi lôøi ñaõ daïy.
Chaúng coù troø naøo tröôùc kia Chôn-Thaân Chôn-Theå chaúng troïn laønh troïn toát, nhöng ñeàu bôûi söï tham voïng che khuaát caû Chôn-Ngöôn, laøm cho noù phaûi bò toái-taêm, chaúng khaùc Ruoäng toát trôû neân Ñaát hoang, thì gioáng toát khoù beà gieo caáy. Taâm-Ñòa cuûa Ngöôøi cuõng vaäy, neáu ñaõ bò tình-duïc choaùn-phuû, thì chaúng khaùc Ruoäng kia bò hoang-pheá, neáu ai coøn chuùt ñieåm Löông-Taâm thì phaûi lo ruoàng môû vaø boùn phaân theâm cho noù. Keû taù-canh ñeå Ruoäng hö thì voán phaûi heát, neáu muoán tu-boå laïi thì phaûi hôø nôi chuû ruoäng cho voán theâm; caù troø neáu ñeå Taâm-Ñieàn hö hao thì Chôn Ngöôn ñaâu coøn troïn, neân cuõng phaûi nhôø nôi Chuû-Nhôn-OÂng ban cho Linh-Quang theâm môùi coù theå trau-gioài Boån-lai xöa trôû laïi hoaøn-toaøn.
Caùc troø ñaõ goïi laø Ngöôøi coù chí Tu haønh, sao chaúng hieåu coõi Hoàng-Hoang Ñöùc-Chí-Toân daïy môû-mang aáy laø nôi Taâm-Ñòa cuûa caùc troø, chôù naøo phaûi Ñaát caùt soâng nuùi naøo ñaâu, sao chaúng lo vun töôùi noù cho trôû neân moät coõi Taâm-Ñieàn? Heã Taâm-Ñòa heát hoang-vu thì Taâm-Ñieàn ñöôïc phì-nhieâu, taát hoùa thaønh moät caûnh Löông-Ñieàn. Löông-Ñieàn aáy laø chi? Töùc laø Löông-Taâm ñoù. Löông-Taâm troïn laønh troïn toát, thì Thieân-Taùnh ñöôïc phuïc-nguyeân, ñöôïc vaäy naøo lo chi chaúng Hieäp-Nhöùt vôùi Trôøi, bôûi ñoù neân Ta ñaõ giaûi raèng: “Trong Ngöôøi coù ñuû Trôøi daát vaø Ngöôøi vaäy”, nhöng Ngöôøi coù troïn Ba Ngoâi aáy trong loøng cuøng khoâng, laø cuõng do nôi Ngöôøi coù chí laøm vaø giöõ Söï Thöôøng vaø cho troïn Ñöùc-Tin hay khoâng maø thoâi.
Trong
Ngöôøi ñuû Trôøi Ñaát vaø Ngöôøi, song Voâ-hình. Voâ-hình
aáy laø
Luùa
bieát duøng troïn Taøi-naêng, tuaân theo
Caùc troø ñaõ nghe Ta giaûng giaûi roài, aét phaûi hieåu raèng Trôøi, Ñaát vaø Ngöôøi laø Ba Taøi cuûa maáy troø thöôøng goïi ñoù, thì moãi Taøi ñeàu phaûi ñuû Ba Taøi-naêng, môùi laøm ñöôïc Söï Soáng cho mình vaø laøm ra Söï Soáng cho muoân Vaät Voõ-Truï. Nhöõng Söï Soáng aáy ñeàu Hoøa chung vôùi nhau, chaúng coù Taøi naøo ñöôïc daønh laø cuûa rieâng mình, thì môùi goïi raèng mình Troïn Hieäp ñöôïc Moät. Moãi Taøi ñaõ bieát Hieäp Ba cuûa mình laïi laøm Moät Nhoû, laøm ñaëng Söï Soáng cho mình roài, coøn laïi phaûi Hieäp chung Söï Soáng cuûa mình ñoù vôùi Söï Soáng cuõa Hai Taøi kia maø laøm Moät Lôùn, ñaëng laøm cho Voõ-Truï Vaïn-Vaät ñeàu coù Söï Soáng Lôùn vaø Hieäp chung laïi troïn Moät vôùi mình. Ñöôïc nhö vaäy môùi ñöôïc goïi laø hoaøn-toaøn.
Neáu Trôøi chaúng Nhöùt-Taâm lo troå heát Taøi naêng ñaëng buûa Söï Soáng cho Ñaát cho Ngöôøi chung höôûng, thì Ñaát Ngöôøi ñaâu Soáng ñöôïc; neáu Ñaát Ngöôøi khoâng ñöôïc Söï Soáng, thì Trôøi kia naøo coøn; bôûi vaäy neân Ta ñaõ coù noùi cho caùc troø hieåu raèng: “ Trôøi khoâng Ngöôøi thì Trôøi naøo coù, maø Ngöôøi naày phaûi nhôø coù Trôøi maø ra, nhôø Ñaát maø lôùn vaäy”. Moät caâu noùi nhö vaäy, thì caùc troø cuõng ñuû hieåu raèng: Ngöôøi, Ñaát khoâng Trôøi thì Ngöôøi Ñaát coù, maø Trôøi naày phaûi nhôø Ngöôøi Ñaát maø ra, nhôø Ngöôøi Ñaát maø lôùn vaäy. Vaïn Vaät Voõ-Truï ñeàu cuõng phaûi vaäy. Caùc troø neân hieåu cho roäng lôùn nhö theá, ñaëng roõ loøng Tam Taøi coù chöùa nhöõng chi. Vaø cuõng neân bieát coi: laøm sao Moät maø Ba, Ba maø Moät. Ñöôïc vaäy thì caùc troø môùi roõ caâu: “Tam Nhöùt Tam Tam Tam Thaäp Luïc” chôù!
Ngöôøi töøng xeùt mình, môùi bieát ñöôïc raèng: Ngöôøi laø moät Ngoâi Trôøi Ñaát nhoû, heã Ngoâi Trôøi Ñaát coù nhöõng chi, thì Ngoâi Ngöôøi coù nhöõng naáy. Söï xeùt bieát ñöôïc raát phaûi. Cuõng coøn tìm neân hieåu Ngöôøi coù Tinh, Khí, Thaàn laø Ba Vaät Baùu. Söï tìm aáy raát nhaàm. Bieát ñöôïc laø Baùu, neân toan luyeän noù cho Hoùa, phoøng trôû veà Hö-Voâ vôùi Trôøi. Söï ñònh aáy khoâng sai. Nhöng tieác thay, Ngöôøi maûng töï khoe laáy mình baèng Trôøi maø nhöõng töôûng Trôøi laø Vaät höõu-hình ôû nôi choán cao xanh bieät muø kia neân doác luyeän Tinh Khí Thaàn cho ñöôïc tröôøng-sanh baát-laõo, mong coù ngaøy veà vôùi Trôøi ñoù, daëng laõnh moät chöùc hoaëc Tieân hoaëc Thaùnh maø höôûng voâ-cuøng khaùi-laïc maø thoâi. Neáy söï bieát nhö vaäy, thì naøo phaûi bieát Trôøi laø chi, naøo hieåu Tinh Khí Thaàn laø gì ñaâu! Maûng öôùc-mô, töôûng moäng nhö vaäy, roát cuoäc roài cuõng töï haïi laáy Söï Soáng cuûa mình maø laïi töï goïi ñeán böïc Chí-Nhôn. Neáu Ngöôøi ñaõ bieát raèng Thieân Ñòa Nhôn laø Tam Taøi, sao laïi ñaønh muoán veà vôùi Trôøi maø boû Ñaát ñi? Hay laø noùi raèng xaùc-thòt naày veà vôùi Ñaát cuõng laø ñuû roài? Ñaønh chia hai thaân mình ra nhö vaäy laø yù nghóa gì? Moät daïy möôøi sai, caû nöôùc ñoàng ruû nhau moât caùch, troâng chi thaáy ñöôïc taán-hoùa!
Ta
nay hoûi caùc troø: Ngöôøi ñaõ goïi coù Tinh Khí Thaàn laø Ba Vaät Baùu, vaät
Trôøi Ñaát coù Ba Vaät Baùu aáy khoâng? Neáu goïi Ngöôøi coù Tinh Khí Thaàn laø
baùu, Trôøi coù Nhöït Nguyeät Tinh, Ñaát coù Thuûy Hoûa Phong laø baùu, vaäy
thì Trôøi Ñaát khoâng coù Tinh Khí Thaàn, Ngöôøi khoâng coù Nhöït Nguyeät Tinh
vaø Thuûy Hoûa Phong sao? Neáu Trôøi Ñaát ñaõ khoâng coù Tinh Khí Thaàn maø
Ngöôøi laïi coù ñuû, thì Ngöôøi coøn caàn chi phaûi chia hai thaân mình ra,
ñaëng Hieäp vôùi Trôøi Ñaát? Neáu ñaõ Hieäp ñöôïc vôùi Trôøi Ñaát roài, sao Ta
thaáy caùc troø vaãn suøng baùi nhöõng Vò goïi laø ñöôïc chöùc Thaùnh Thaàn
Tieân Phaät aáy, maø goác cuõng ñeàu laø Ngöôøi nhö caùc troø vaäy? Vaäy thì
Hieäp vôùi Trôøi Ddaát roài laø phaûi, hay laø ôû vôùi caùc troø ñoù, ñaëng
hieäp vôí caùc troø, ñeå cho caùc troø suøng baùi laø phaûi? Caùc
troø ñaõ coù xeùt vaäy chöa? Neáu chöa xeùt, vaäy thì
Hoïc laøm chi caùi vieäc maø töï mình chöa xeùt cho bieát tôùi Chôn-
Thöû ñem moät Gioáng Luùa laø moät Vaät trong Vaïn-Vaät ra ñaëng xeùt, thì thaáy roõ duy coù Gioáng Luùa môùi duøng ñaëng Taâm Taùnh Töï-Nhieân ñaëng Hieäp-Nhöùt vôùi Tam Taøi maø noù chaúng heà luyeän Tinh Khí thaàn cuûa noù maûy naøo!
Caùc troø töø khi Ñöùc-Chí-Toân choïn vaø ban cho moät Ñieåm Linh-Quang, daïy giaùng phaøm coâng-quaû, thì caùc troø ñaõ traûi qua nhieàu lôùp coù chöùa boán chaát Ñòa Thuûy Hoûa Phong môùi laøm neân thaân Ngöôøi naày ñöôïc, thì Luùa cuõng vaäy. Töø khi Ngöôøi choïn laøm Hoät Gioáng roài, thì noù cuõng phaûi traûi qua nhieàu phen höùng chòu möa naéng buøn laày vôùi Ñòa Thuûy Hoûa Phong môùi ñi ñeán ruoäng ñaëng laøm neân caây Luùa. Trong nhöõng luùc phong traàn nhö vaäy, noù phaûi duøng heát Khí-Löïc, thaâu heát Tinh-Löïc, troâng ñeán ngaøy ñaëng noù chuyeån heát Thaàn-Löïc ñaëng coù troå ra gieù luùa ñöôïc. Ñeán khi caây luùa troå ra gieù roài, thì gieù naày sanh nhöõng chi? Noù sanh toaøn nhöõng Hö-Taâm, trong Hö-Taâm aáy, noù saün coù Tinh-Löïc, Khí-Löïc vaø Thaàn-Löïc cuûa noù thaâu ruùt Tinh-Khí-Thaàn cuûa Ñaát, chöïc saün ñeå daønh ñôïi luùc Trôøi ban Tinh-Khí-Thaàn cuûa Trôøi cho khaép vaïn-vaät, thì noù môû caùi Hö-Taâm noù ra ñaëng höùng troïn vaøo cho ñaày ñuû , roài kheùp laïi chöùa vaøo ñaëng laøm moät Hoøn Ngoïc cuûa noù rieâng. Hoøn Ngoïc naày chöùa ñaày moät caùi Taùnh Toát, laø ñeå daønh giuùp Trôøi ban Söï Soáng cho Ngöôøi, ñaëng Ngöôøi ñuû Tinh-Khí-Thaàn maø giuùp Trôøi sanh caùc Söï Soáng khaùc cho Vaïn-Vaät Voõ-Truï ñoù thoâi! Taùnh Luùa chaúng coù Saùu Tình xaáu nhö cay, daéng, maëng, laït, chua, chaùt, duy coù Ba Ñöùc toát laø beùo, ngoït vaø thôm , neân môùi ñöôïc troïn laønh; khoâng moät chuùt tình duïc, neân môùi ñöôïc chaùnh-ñaùng, daàu ôû trong hoaøn-caûnh naøo noù cuõng Nhöùt-Taâm Nhöùt-Ñöùc. Xeùt vaäy thì ñuû thaáy Luùa, ñaõ duøng heát Tinh-Khí-Thaàn cuûa noù nhieàu lôùp, ñaëng thaâu ñöng ñuû Tinh-Khí-Thaàn cuûa Trôøi, Ñaát vaø Ngöôøi vaøo trong Taâm noù, ñaëng thaønh ra moät Hoät Ngoïc ñeå giuùp Söï Soáng cho Ngöôøi giuùp Trôøi, neân Ta ñaõ noùi: “Ngöôøi laø Luùa cuûa Trôøi maø laïi laø Trôøi cuûa Luùa. Trong Luùa ñuû Trôøi Ñaát vaø Ngöôøi, cuõng nhö trong Ngöôøi ñuû Trôøi Ñaát vaø Ngöôøi vaäy, vì vaäy neân Con Ngöôøi vaø Luùa chaúng heà rôøi raõ ñöôïc”. Luùa ñaõ duøng heát söï Soáng cuûa noù ñaëng giuùp Trôøi cuûa noù laøm boån phaän, maø bieát bao nhieâu laø gioáng coû phaù haïi noù, laán löôùt noù, chaúng heà cho noù ñöôïc töï-nhieân, laïi cuõng coù thöù coû daùm maïo hình theå cuûa Luùa ñaëng gaït gaãm Ngöôøi, maø nhöõng gioáng nhbö vaäy, noù ñaõ nhieàu laïi maïnh hôn Luùa boä phaàn. Tuy nhieàu vaø maïnh hoon Luùa nhö theá, song Luùa toát hay xaáu, soáng hay cheát cuõng taïi nôi Ngöôøi maø thoâi! Neáu Ngöôøi bieát chòu cöïc ra söùc laøm laøm sao cho coû aáy trôû laïi laøm phaân cho Luùa, thì naøo coù haïi chi! Baèng chaúng vaäy, thì naøo coù traùch chi coû hieáp Luùa. Ngöôøi bieát söûa mình cuõng vaäy. Neáu bieát trò Tình-Duïc cho thaønh Ñöùc-Duïc, thì Ngöôøi naøo laïi chaúng neân, chôù coù ai dieät cho taét tình-duïc bao giôø! Neáu Ngöôøi dieät taét tình-duïc thì Ngöôøi aáy ñaâu coøn coù Söï Soáng! Cuõng nhö Ñaát khoâng coû thì Ñaát aáy naøo coù maøu môû maø nuoâi Luùa. Coû gieát Luùa hay laø nuoâi Luùa, ñeàu bôûi nôi Ngöôøi chòu ñem heát Tinh Khí Thaàn cuûa mình, ñaëng troâng nom vaøo sôû ruoäng ñoù hay khoâng maø thoâi. Vì vaäy neân Ta noùi “Ngöôøi laø Trôøi cuûa Luùa, Ngöôøi naøo aên Luùa bao giôø”.
Moät Hoät Gioáng cuûa Ngöôøi gieo xuoáng, thì thaáy trong moät kieáp cuûa noù, noù ñaõ laäp xong hoaøn-toaøn coâng-quaû cuûa noù roài ñaëng noù trôû veà vôùi Ngöôøi vaø ñem veà cho Ngöôøi bieát bao nhieâu hoät, so laiï vôùi Ñöùc-Chí-Toân ban cho Ngöôøi moät Ñieåm Linh-Quang laøm Gioáng, maø ñaõ bao nhieâu kieáp roài, thì Ngöôøi theå naøo? Coù ñem ñöôïc moät Hoät Gioáng ñoù trôû veà cho Ñöùc-Chí Toân hay khoâng? Sao Ngöôøi laïi traùch Ta ñem Taâm taùnh Ngöôøi maø sanh vôùi Luùa? Luùa bieát duøng heát Löông-